Lính thủy đánh bộ Mỹ tử vong khi huấn luyện tại Okinawa, thêm thử thách cho quan hệ quốc phòng Mỹ – Nhật

Camp Schwab nằm ở phía bắc Okinawa, là một trong các cơ sở gắn với hoạt động huấn luyện và triển khai lực lượng Mỹ tại Nhật Bản. Thông cáo của Sư đoàn Thủy quân lục chiến số 3 nói quân nhân tử vong sau một sự cố huấn luyện hôm 3/11. Đến ngày 4/11, giới chức chưa mô tả bài tập liên quan, trang bị sử dụng hay chuỗi sự kiện dẫn tới cái chết. Không có cơ sở để kết luận đây là tai nạn do thiết bị, điều kiện thời tiết hoặc sai sót của cá nhân.

Theo Stars and Stripes và Marine Corps Times, tên của quân nhân được giữ kín đến sau khi người thân nhận thông báo theo quy trình. Quân đội đang điều tra, và cũng chưa xác nhận công khai có người khác bị thương hay không. Đại diện lực lượng Mỹ gửi lời chia buồn tới gia đình và người thân. Trong trường hợp như vậy, tốc độ cung cấp thông tin cần được cân bằng với việc bảo vệ gia đình và tính toàn vẹn của điều tra.

Sự cố huấn luyện diễn ra giữa lúc chính quyền Nhật Bản và chỉ huy Mỹ phải giải quyết hậu quả từ một vụ án hình sự khác. Hạ sĩ Devin Jacob Ballard bị bắt đầu tháng 10 sau cái chết của Anna Yagi, 39 tuổi, trong một khách sạn tại Naha.

Reuters đưa tin công tố viên Nhật đã truy tố Ballard cuối tháng 10 về các cáo buộc giết người và cướp tài sản. Ballard phủ nhận cáo buộc; tội trạng chỉ có thể được xác định qua quá trình xét xử.

Vụ án khiến cư dân biểu tình và giới chức Nhật yêu cầu biện pháp phòng ngừa cụ thể. Quân đội Mỹ đã tạm dừng nhiều hoạt động thông thường trong 48 giờ để huấn luyện về kỷ luật, trách nhiệm và quan hệ cộng đồng, đồng thời áp dụng hạn chế rượu bia và giờ giới nghiêm trong thời gian xem xét kéo dài 30 ngày. Ngoại trưởng Marco Rubio cam kết hợp tác với nhà chức trách Nhật Bản. Đây là phản ứng với vụ án Naha, không phải một kết luận về nguyên nhân tử vong tại Camp Schwab.

Okinawa mang ý nghĩa chiến lược vì vị trí gần Đài Loan và các tuyến hàng hải Đông Á. Nhật Bản là nơi đóng quân của lực lượng Mỹ lớn nhất ở nước ngoài; phần lớn lính thủy đánh bộ Mỹ tại Nhật tập trung trên quần đảo này. Với Tokyo và Washington, các căn cứ góp phần vào khả năng răn đe và phản ứng khẩn cấp. Nhưng với người dân địa phương, chúng cũng gắn với tiếng ồn, nguy cơ tai nạn và tranh cãi về hành vi của một số quân nhân.

Những ký ức lịch sử tiếp tục chi phối cuộc tranh luận. Okinawa do Mỹ quản lý sau Thế chiến II cho đến khi trao trả cho Nhật Bản năm 1972. Vụ xâm hại một bé gái năm 1995 bởi các quân nhân Mỹ từng châm ngòi biểu tình lớn. Đề án chuyển một phần chức năng căn cứ Futenma tới Henoko cũng vấp phải phản đối vì tác động môi trường và gánh nặng căn cứ. Điều đó lý giải vì sao mỗi sự cố mới đều được nhìn qua lăng kính dài hạn của công bằng và trách nhiệm.

Điều tra một ca tử vong huấn luyện cần làm rõ những yếu tố có thể kiểm chứng: quy trình an toàn, chỉ huy giám sát, hỗ trợ y tế và các bước ứng cứu. Công bố kết luận dựa trên bằng chứng, ở mức không xâm phạm quyền riêng tư, có thể giúp người thân và công chúng hiểu chuyện gì đã xảy ra. Tương tự, vụ án Naha cần được xử lý theo pháp luật Nhật Bản và bảo đảm quyền tố tụng của người bị truy tố.

An ninh của một liên minh không chỉ được đo bằng số lượng căn cứ hay khí tài. Nó còn phụ thuộc vào việc các lực lượng đóng quân bảo vệ con người, tuân thủ pháp luật và lắng nghe tiếng nói của những cộng đồng sống bên cạnh họ. Trong những ngày đau buồn tại Okinawa, điều cần thiết nhất là chia sẻ thông tin thận trọng, không suy diễn và không để nỗi đau của một gia đình bị biến thành kết luận vội vàng.