Trung Quốc và ảnh hưởng lớn lên giá dầu toàn cầu

Cuộc chiến tại Iran đã một lần nữa khẳng định vai trò quan trọng của Trung Quốc trong việc định hình giá dầu trên thị trường thế giới. Là nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất toàn cầu, Trung Quốc đã phản ứng trước cú sốc giá dầu bằng cách giảm đáng kể lượng dầu mua trên thị trường quốc tế. Điều này có tác dụng hạn chế những đợt tăng giá đột biến vốn được nhiều chuyên gia dự đoán sẽ xảy ra khi Eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa do xung đột.

Sau khi Mỹ và Israel phát động chiến tranh vào ngày 28/2, nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc giảm sâu trong bối cảnh giá dầu tăng mạnh. Ban đầu, các nhà phân tích không cảm thấy quá ngạc nhiên bởi Trung Quốc từ lâu được biết đến là một người mua nhạy cảm với mức giá dầu. Tuy nhiên, điều ít ai ngờ là Trung Quốc duy trì mức nhập khẩu thấp này trong suốt gần 6 tháng mà không ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động kinh tế trong nước.

Giảm nhập khẩu dầu nhưng không gây tổn hại kinh tế nội địa

Dữ liệu tính đến tháng 6 cho thấy nhập khẩu dầu của Trung Quốc giảm hơn 40% so với cùng kỳ năm trước. Michal Meidan, người đứng đầu nghiên cứu năng lượng Trung Quốc tại Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford, nhận định: "Điều ngạc nhiên là nhu cầu dầu của Trung Quốc có thể giảm sâu đến vậy mà vẫn không làm suy yếu sự vận hành trơn tru của nền kinh tế".

Advertisement300 × 250

Giới chức Trung Quốc đã sử dụng nhiều biện pháp để giảm thiểu tác động từ việc nhập khẩu dầu giảm, theo các chuyên gia phân tích của Goldman Sachs. Họ đã khai thác dự trữ trong nước về than, dầu và khí tự nhiên nhằm bổ sung nguồn cung. Bên cạnh đó, việc tăng cường sử dụng than và năng lượng tái tạo, các nguồn ít lệ thuộc nhập khẩu, cũng giúp cân bằng nguồn năng lượng.

Đặc biệt, Trung Quốc còn tận dụng đội xe điện khổng lồ của mình, điều này được phản ánh qua tình trạng tắc nghẽn giao thông gần như không thay đổi dù mức tiêu thụ xăng dầu giảm sâu. Điều này cho thấy hiệu quả trong việc giảm phụ thuộc vào dầu mỏ mà không làm gián đoạn đời sống và vận tải đô thị.

Ảnh hưởng tích cực đến thị trường toàn cầu và sự tiếp tục theo dõi

Động thái của Trung Quốc chủ yếu nhằm đảm bảo sự ổn định cho kinh tế trong nước, nhưng đồng thời cũng góp phần làm giảm áp lực tăng giá dầu trên phạm vi toàn cầu. Chuyên gia kinh tế Reid I'Anson tại công ty tư vấn về hàng hóa và vận tải toàn cầu Kpler cho biết: "Trung Quốc là một trong những nhân tố mấu chốt giúp nền kinh tế thế giới vượt qua cuộc khủng hoảng này".

Jane Nakano, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, nhận định: "Trung Quốc đã cắt giảm đáng kể nhập khẩu ròng nhiên liệu hóa thạch, đóng vai trò như bộ giảm sốc cho giá năng lượng toàn cầu thông qua giảm cầu". Các nhà phân tích tại Goldman Sachs cũng cho rằng Trung Quốc thực sự đã giúp ổn định được giá năng lượng toàn cầu nhờ chính sách nhập khẩu thận trọng.

Tuy nhiên, Trung Quốc không phải là yếu tố duy nhất giúp kinh tế toàn cầu ứng phó với gián đoạn nguồn cung năng lượng do chiến tranh. Các nước phát triển đã huy động lượng lớn dầu dự trữ chiến lược và các công ty năng lượng của Mỹ cũng tăng xuất khẩu mạnh mẽ để đáp ứng cầu toàn cầu.

Chính sách năng lượng khôn ngoan của Trung Quốc, với khả năng kiềm chế giá dầu, tạo nên một lợi thế quan trọng cho nước này, giúp xây dựng hình ảnh ổn định và có ảnh hưởng toàn cầu, nhất là trong bối cảnh chính quyền Mỹ đang bước vào giai đoạn có nhiều biến động. Ruby Osman, cố vấn chính sách cấp cao về Trung Quốc tại Viện Tony Blair về Thay đổi Toàn cầu nhận định: "Trung Quốc làm điều này cho lợi ích chính mình, nhưng sự ổn định mà họ mang lại cũng đóng góp vào lợi ích chung toàn cầu".

Hiện tại, giới quan sát theo dõi sát sao các chuyển động của Trung Quốc trên thị trường dầu thế giới, nhất là những dấu hiệu cho thấy người mua Trung Quốc có thể tăng dần hoạt động trở lại. Dữ liệu bước đầu cho thấy lượng mua dầu của nước này trong tháng 7 có xu hướng phục hồi nhẹ.