Khoảnh khắc nhỏ giữa hội trường Thâm Quyến
Tối thứ Tư (18/11), Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và phu nhân Bành Lệ Viện đón Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng lãnh đạo các nền kinh tế thành viên APEC tại Trung tâm Giao lưu Quốc tế Thâm Quyến, mở màn cho phiên họp chính ngày thứ Năm. Theo South China Morning Post, một đoạn video ghi lại cảnh ông Marco Rubio đứng trò chuyện với hai đại sứ Tạ Phong và David Perdue trong lúc chờ các nguyên thủ tiến vào hội trường, và một lần nữa ông không giấu sự ngưỡng mộ dành cho công trình hoành tráng của nước chủ nhà.
Không có tuyên bố chính thức nào, cũng chẳng có văn kiện nào được ký kết. Nhưng trong ngoại giao, nơi mỗi cái bắt tay đều được cân đo, một ánh nhìn trầm trồ đôi khi nói nhiều hơn một bản thông cáo. Mạng xã hội Trung Quốc nhanh chóng lan truyền hình ảnh ấy, giống hệt cách họ từng làm vào mùa xuân.
Lần thứ hai, và không hẳn là ngẫu nhiên
Hôm 14/5 tại Bắc Kinh, trong chuyến thăm cấp nhà nước của ông Trump, ông Rubio bị camera bắt gặp ngước nhìn trần Sảnh Đông của Đại lễ đường Nhân dân, chỉ trỏ từng chi tiết, giơ ngón tay cái và ra hiệu cho Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cùng nhìn lên. Trần sảnh rộng hơn 1.120 mét vuông, lấy cảm hứng từ kết cấu đấu củng và tảo tỉnh của kiến trúc cổ Trung Hoa. Nhiều cư dân mạng Trung Quốc xem đó là sự tôn trọng dành cho tay nghề thủ công của đất nước họ.
Điều khiến chi tiết ấy đáng chú ý chính là con người ông Rubio. Khi còn là thượng nghị sĩ, ông là một trong những người chấp bút Đạo luật Ngăn chặn Lao động Cưỡng bức người Duy Ngô Nhĩ và Đạo luật Nhân quyền và Dân chủ Hồng Kông, khiến Bắc Kinh hai lần trừng phạt ông. Để ông có thể đặt chân đến Trung Quốc, giới chức nước này thậm chí đổi cách phiên âm họ của ông sang một chữ Hán khác. Trong cuộc họp báo cuối năm 2025, chính ông đã nói:
Trung Quốc sẽ là, đang là và sẽ tiếp tục là một quốc gia giàu mạnh và là một nhân tố trong địa chính trị.
Thâm Quyến, sân khấu được dàn dựng công phu
Trung Quốc chọn Thâm Quyến không phải vô tình. Đây là lần thứ ba nước này đăng cai APEC, sau Thượng Hải năm 2001 và Bắc Kinh năm 2014, với chủ đề “Xây dựng cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương cùng thịnh vượng”.
Ông Tập từng mô tả thành phố là nơi đã đi từ một làng chài nhỏ bé, lạc hậu trở thành đô thị quốc tế hiện đại chỉ trong vài thập kỷ.
- Trong chín tháng đầu năm 2026, thương mại của Thâm Quyến với các nền kinh tế APEC tăng 40% so với cùng kỳ, chiếm gần 70% tổng ngoại thương của thành phố.
- Thành phố được mệnh danh là “Thung lũng Silicon của Trung Quốc”, nơi phóng viên quốc tế tại trung tâm báo chí được robot pha cà phê mời.
- Hội nghị cấp cao diễn ra trong hai ngày 18 và 19/11, nối tiếp Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC.
Kiến trúc, vì thế, chưa bao giờ chỉ là kiến trúc. Từ bữa tiệc trong “Khối Nước” năm 2014 đến các công trình mới bên vịnh Thâm Quyến hôm nay, Bắc Kinh luôn biến không gian thành thông điệp về sức mạnh và sự tự tin của mình.
Quyền lực mềm và nghệ thuật của sự lịch thiệp
Giới phân tích từ lâu nhận ra rằng những nghi lễ đón tiếp xa hoa là một phần của ngoại giao Trung Quốc. Học giả Singapore Kishore Mahbubani, người từng dự hội nghị thượng đỉnh APEC đầu tiên năm 1993, gọi Thâm Quyến là “thành phố phát triển nhanh nhất trong lịch sử thế giới” và dự đoán:
Khi các nhà lãnh đạo APEC đến đây, họ sẽ rất ấn tượng.
Với phía Mỹ, sự cởi mở của ông Rubio phản ánh đường hướng thực dụng mà chính ông nhiều lần nhấn mạnh: thừa nhận tầm vóc của Trung Quốc, đồng thời không che giấu những xung đột lợi ích. Trên chuyên cơ Air Force One tới Bắc Kinh hồi tháng 5, ông gọi Trung Quốc là một quốc gia lớn, hùng mạnh và sẽ còn tiếp tục lớn mạnh, nhưng thừa nhận hai bên sẽ có những lợi ích mâu thuẫn nhau.
Phía sau nụ cười là một bàn cờ lớn
Ngày 19/11, ông Trump và ông Tập dự kiến hội đàm kèm bữa trưa làm việc, trước khi bước vào hội nghị ba bên Trung - Nga - Mỹ đầu tiên với Tổng thống Nga Vladimir Putin. Đây là lần thứ ba hai nhà lãnh đạo gặp nhau trong năm, sau chuyến thăm Bắc Kinh tháng 5 và chuyến thăm Washington của ông Tập hồi tháng 9. Trước khi rời Manila, ông Trump nói hai bên có “một số vấn đề rất quan trọng cần thảo luận”.
Danh sách ấy không ngắn: thỏa thuận đình chiến thương mại sẽ hết hạn ngày 10/1/2027, các hạn chế xuất khẩu chip AI, cuộc khủng hoảng Iran và vấn đề Đài Loan, nơi ông Rubio khẳng định chính sách của Mỹ “không thay đổi”. Một ánh nhìn ngưỡng mộ không xóa được những khác biệt ấy, nhưng có thể khiến không khí bàn đàm phán bớt lạnh lẽo.
















