Khí hậu tây bắc Trung Quốc thay đổi với lượng mưa tăng

Khu tự trị dân tộc Hồi Ninh Hạ ở tây bắc Trung Quốc ghi nhận lượng mưa tăng đột biến so với mức trung bình hàng năm chỉ khoảng 300mm. Đài Truyền hình Ninh Hạ mới đây ca ngợi dải mưa đang di chuyển về phía bắc sẽ mang lại “lợi ích khí hậu”, hứa hẹn đất than bùn (đất hoang mạc) sẽ trở nên phì nhiêu hơn và diện tích canh tác mở rộng.

Bản tin còn nhấn mạnh ranh giới 400mm lượng mưa hàng năm di chuyển về phía bắc, điều này có thể làm thay đổi phân vùng khí hậu từ khu vực chăn thả khô cằn đến vùng nền nông nghiệp ẩm ướt ở trung tâm Trung Quốc. Trong lịch sử, thời kỳ ấm áp của nhà Đường (618-907 sau Công nguyên) từng ghi nhận nhiệt độ miền bắc cao hơn 1-2 độ C và khu vực nay là Ninh Hạ chính là kho lương thực phía bắc Vạn Lý Trường Thành.

Cảnh báo về mặt trái của sự thay đổi khí hậu

Đài truyền hình Ninh Hạ thừa nhận đây là "con dao hai lưỡi" khi ngoài những lợi ích từ lượng mưa nhiều hơn còn nảy sinh các rủi ro như lũ flash, tốc độ bay hơi nước nhanh hơn và sâu bệnh mới gây hại cây trồng.

Thực tế vào ngày 26/7, thành phố Guyuan thuộc Ninh Hạ đã hứng chịu mưa bão dữ dội, khiến cảnh báo thời tiết chính thức tăng từ cấp thấp nhất lên cao nhất chỉ trong vòng 6 tiếng. Lượng mưa đỉnh điểm gần 100mm buộc phải sơ tán nhiều người dân.

Chuyên gia cảnh báo không nên lạc quan quá mức

Benjamin Horton, trưởng khoa Năng lượng và Môi trường tại Đại học Thành phố Hồng Kông, đồng ý Ninh Hạ có xu hướng mưa nhiều hơn và ấm lên nhưng nhấn mạnh việc coi đây là “trở lại thời kỳ vàng son” là không chính xác và có thể sai lệch trong hoạch định chính sách dài hạn.

Horton cho biết tăng mưa không đồng nghĩa với an ninh nguồn nước bền vững bởi nhiệt độ tăng làm bay hơi nước mạnh hơn, nguy cơ hạn hán vẫn tồn tại.

Advertisement300 × 250

Ngoài ra, các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn do tạo nên xói mòn đất, lũ nhanh và ảnh hưởng hạ tầng có thể gia tăng.

Tác động sinh thái cũng có thể phức tạp hơn khi sâu bệnh, mầm bệnh và các loài xâm hại dễ phát triển trong điều kiện ấm dần và cây cối xanh tốt hơn vào mùa đông ấm áp.

Ông cũng cho rằng sự thịnh vượng của nhà Đường thời kỳ đó không chỉ dựa vào khí hậu mà còn do ổn định chính trị, thương mại và quản lý hiệu quả.

Tác động khu vực và rủi ro dài hạn

Các chuyên gia khác như Yu Shiyong của Đại học Sư phạm Giang Tô cũng cảnh báo không nên hiểu quá rộng rãi rằng các vùng khô hạn của Trung Quốc đã chuyển thành vùng ẩm ướt trong các thời kỳ ấm trước đây. Nghiên cứu khảo cổ khí hậu cho thấy các phản ứng với sự ấm lên trong lịch sử là khác nhau và không đồng đều trên nhiều khu vực.

Yu chỉ ra hiện tượng dịch chuyển ranh giới mưa nhiều năm liên tục không bảo đảm mưa đều hàng năm và mưa có thể không rơi đúng lúc cây trồng cần nhất. Ông cũng cảnh báo nguy cơ lệ thuộc vội vã vào xu hướng này mà đầu tư mở rộng đất canh tác không phù hợp, trồng cây tiêu tốn nhiều nước hay tăng mật độ cây xanh có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng nếu khí hậu lại thay đổi trong tương lai.

Các hiện tượng “lục xanh bề mặt” che giấu thật trạng đất tầng dưới khô cằn và nguy cơ cây trồng chết héo, cháy rừng do hạn hạn kéo dài là các yếu tố cần giám sát kỹ.

Khí hậu hiện đại không thể so sánh với quá khứ

Yu nhấn mạnh biến đổi khí hậu hiện nay phần lớn do hoạt động của con người gây ra với tốc độ chưa từng có nên các nguy cơ với thành phố, nông nghiệp và nguồn nước hiện đại không thể so sánh với thời đại cổ đại.

Ông cho rằng “hỷ khí thiên thời” chỉ là một khoảng thời gian có hạn và có thể đảo ngược. Đây không phải điều kiện tự nhiên ổn định và không thay đổi. Nó cũng không phải lặp lại nguyên trạng thời kỳ nhà Đường một cách đơn giản.

Người dân và nhà hoạch định cần đánh giá tổng thể hơn về cân bằng nước hiệu quả, dự trữ đất và nước ngầm, sự ổn định dòng chảy, các sự kiện cực đoan và khả năng sinh thái để đảm bảo thích ứng bền vững trong tương lai.