Ấn Độ và Mỹ hoàn tất giai đoạn một hiệp định thương mại song phương giữa những toan tính địa chính trị phức tạp

Phát biểu tại buổi họp báo công bố dữ liệu ngoại thương vào thứ Năm, Thư ký Thương mại Ấn Độ Rajesh Agrawal thông báo các cuộc đàm phán song phương với chính quyền Washington đang đi đúng quỹ đạo và hai bên đang khẩn trương tiến hành rà soát kỹ thuật pháp lý để sớm đi đến lễ ký kết chính thức. Sau nhiều tháng đàm phán căng thẳng, bản thỏa thuận sơ bộ này đánh dấu bước tiến cụ thể nhất nhằm giải tỏa xung đột thương mại tồn tại bấy lâu giữa hai cường quốc.

Mục tiêu trọng tâm của New Delhi trong thỏa thuận giai đoạn một là bảo đảm cơ chế tiếp cận thị trường ưu đãi cho các ngành xuất khẩu mũi nhọn như dệt may, dược phẩm và phần mềm công nghệ, đồng thời triệt tiêu nguy cơ bị áp thuế đơn phương. Về phía Washington, việc hoàn thiện khuôn khổ thương mại với đối tác kinh tế lớn nhất Nam Á được coi là chiến thắng kinh tế đối ngoại quan trọng trước thềm chu kỳ bầu cử mới.

Tiến trình đàm phán thương mại nhận thêm xung lực ngoại giao quan trọng khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio chuẩn bị thực hiện chuyến công du chính thức tới Ấn Độ và Uzbekistan từ ngày 17 đến 22 tháng 10. Chuyến thăm cấp cao này nhằm mục đích gặp gỡ các nhà lãnh đạo chính phủ và giới tinh hoa doanh nghiệp để thảo luận sâu rộng về chuỗi cung ứng năng lượng, đầu tư thương mại và thắt chặt các liên kết kinh tế xuyên Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Tuy nhiên, bóng ma của các lệnh trừng phạt thứ cấp liên quan đến việc Ấn Độ nhập khẩu dầu thô giảm giá từ Nga vẫn là nút thắt nhạy cảm trên bàn đối thoại. Dù việc Washington gần đây tạm dỡ bỏ rào cản đối với dầu diesel Nga đã thắp lên hy vọng về sự nới lỏng chính sách, các chuyên gia cảnh báo Mỹ hoàn toàn có thể tiếp tục sử dụng đòn bẩy thuế quan như một công cụ gây sức ép địa chính trị nhằm buộc New Delhi chấp nhận những điều khoản thương mại ngặt nghèo hơn.

Con đường đi đến hiệp định thương mại song phương không hề bằng phẳng khi mối quan hệ đồng minh chiến lược giữa Mỹ và Ấn Độ đã trải qua một năm đầy sóng gió và nghi kỵ. Hàng loạt bất đồng sâu sắc đã nổ ra, từ những tuyên bố gây tranh cãi của Tổng thống Donald Trump về vai trò trung gian ngừng bắn tại khu vực tranh chấp Ấn Độ - Pakistan cho đến vụ việc quân đội Mỹ tấn công một tàu hàng ngoài khơi Oman khiến ba thủy thủ người Ấn Độ thiệt mạng.

Vượt lên trên những rạn nứt chính trị và an ninh, việc hai bên quyết tâm khép lại thỏa thuận thương mại giai đoạn một phản ánh tính thực dụng sâu sắc trong tư duy địa kinh tế của cả Washington lẫn New Delhi. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều ẩn số, một khuôn khổ hợp tác kinh tế có tính ràng buộc pháp lý chính là chiếc mỏ neo thiết yếu để duy trì cán cân ảnh hưởng chiến lược của cả hai bên tại châu Á.