Phán quyết đi vào thẩm quyền, không xóa bỏ bản chất rủi ro
Theo tường thuật của Reuters và Bar & Bench, Tòa án Tối cao ngày 15/10 giữ nguyên quyết định của Tòa án Cấp cao Bombay năm 2023, bác việc xóa khoảng 8.415 crore rupee trái phiếu AT1. Hội đồng xét xử nêu rằng người quản trị không có đủ căn cứ pháp lý để thực hiện việc xóa nợ theo phương án tái cấu trúc cuối cùng đã được chính phủ công bố.
Chi tiết then chốt nằm ở lịch trình. Bản dự thảo kế hoạch từng có điều khoản xóa toàn bộ AT1, nhưng điều khoản ấy không xuất hiện trong bản cuối cùng công bố ngày 13/3/2020. Một ngày sau, người quản trị thông báo xóa trái phiếu. Do đó, tranh cãi pháp lý không chỉ xoay quanh tính rủi ro của sản phẩm, mà còn ở việc ai ra quyết định, vào thời điểm nào và dựa trên quyền hạn gì.
Từ chiến dịch cứu ngân hàng đến tranh cãi của trái chủ
AT1 là công cụ nợ ngân hàng phát hành để bổ sung vốn, thường đem lại lợi suất cao hơn trái phiếu thông thường. Đổi lại, chủ sở hữu phải chấp nhận khả năng bị chuyển đổi thành cổ phần hoặc mất vốn khi các điều kiện pháp lý và hợp đồng được kích hoạt. Đây không phải khoản tiền gửi được bảo đảm.
Yes Bank từng rơi vào khủng hoảng tín dụng và niềm tin. Ngày 5/3/2020, nhà chức trách áp dụng biện pháp kiểm soát đặc biệt, thay hội đồng quản trị bằng người quản trị và xây dựng kế hoạch tái cấu trúc. Trong quá trình cứu ngân hàng, hai đợt trái phiếu AT1 phát hành năm 2016 và 2017 bị xóa sổ, trong khi nhiều cổ đông vẫn giữ cổ phiếu nhưng chịu hạn chế chuyển nhượng một phần. Sự khác biệt trong đối xử càng khiến trái chủ bức xúc.
Nhà đầu tư thắng một vòng, bài toán tài chính chưa kết thúc
Theo Reuters, cổ phiếu Yes Bank mất khoảng 13% trong phiên sau tin phán quyết. Biến động phản ánh lo ngại về nghĩa vụ tài chính tiềm tàng, song không thể tự nó xác định ngân hàng phải thanh toán bao nhiêu, vào thời điểm nào. Cần chờ toàn văn phán quyết và cách các bên thực thi để đánh giá hệ quả kế toán và pháp lý.
Luật sư Srijan Sinha, đại diện nhóm trái chủ, cho rằng việc xóa trái phiếu là trái phương án tái cấu trúc chính thức. Trong khi đó, chuyên gia Vivek Ramji Iyer của Grant Thornton lưu ý kết quả thiên về vấn đề thẩm quyền và trình tự hơn là phủ nhận các điều khoản chấp nhận tổn thất của AT1. Hai góc nhìn không loại trừ nhau: công cụ có thể rủi ro cao nhưng cơ quan thực thi vẫn phải làm đúng luật.
Một bài học về niềm tin và trật tự pháp lý
Tranh cãi tương tự từng bùng lên sau khi trái phiếu AT1 của Credit Suisse bị xóa trong quá trình giải cứu năm 2023. Tuy nhiên, khuôn khổ pháp lý từng nước khác nhau; không thể coi phán quyết tại Ấn Độ là quy tắc tự động áp dụng cho mọi thị trường.
Với nhà đầu tư cá nhân, vụ việc nhấn mạnh yêu cầu hiểu thứ tự chịu lỗ, điều kiện xóa vốn và vai trò của cơ quan quản lý trước khi chạy theo lợi suất. Với nhà làm chính sách, sức mạnh cứu trợ khẩn cấp cần đi cùng văn bản minh bạch và thẩm quyền rõ ràng. Cứu ngân hàng có thể diễn ra trong vài ngày, nhưng thiếu chắc chắn pháp lý có thể kéo dài nhiều năm.
