Trung Quốc và những nỗi lo kinh tế trong bối cảnh chiến tranh Iran kéo dài
Cuộc chiến tranh giữa Mỹ-Israel và Iran đang bước vào tháng thứ sáu với nhiều câu hỏi đặt ra cho các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc. Trong đó, hai vấn đề được quan tâm hơn cả là thời gian kéo dài xung đột và khả năng ảnh hưởng đến kế hoạch phát triển kinh tế, theo nhận định của Giáo sư Mao Zhenhua, đồng giám đốc Viện Nghiên cứu Kinh tế, Đại học Nhân dân và giảng viên tại Trường Kinh doanh Đại học Hồng Kông.
Dù tác động trực tiếp từ chiến tranh đến Trung Quốc được đánh giá là nhỏ hơn nhiều so với các nền kinh tế lớn khác, nhưng xung đột vẫn có thể làm thay đổi cách tiếp cận quản lý kinh tế vĩ mô của Bắc Kinh nhằm giải quyết tốt hơn những vấn đề nội tại.
Tại sao tác động đối với Trung Quốc được xem nhẹ?
Các yếu tố giúp Trung Quốc giảm nhẹ ảnh hưởng của chiến tranh gồm dự trữ chiến lược dồi dào, nhập khẩu năng lượng từ Nga và Trung Á, bên cạnh sự phát triển mạnh mẽ của năng lượng xanh, theo phân tích của Giáo sư Mao. Ngoài ra, nền kinh tế quốc gia cũng được xem là có khả năng chống chịu cao giúp trung hòa tác động tiêu cực tập trung vào một số ngành hoặc doanh nghiệp bị ảnh hưởng sâu nhất.
Mặc dù lượng nhập khẩu dầu thô gia tăng trong những năm qua, nguyên nhân chủ yếu không phải do tăng tiêu dùng mà là phục vụ mở rộng ngành công nghiệp hóa dầu để xuất khẩu sản phẩm tinh chế ra nước ngoài. Ngành này cũng có khả năng điều chỉnh sản lượng linh hoạt để đối phó với biến động nguồn cung dầu thô mà không làm ảnh hưởng lớn đến nguồn cung năng lượng trong nước.
Tăng trưởng kinh tế Trung Quốc quý II và quý I năm 2023
Dữ liệu công bố cho thấy tăng trưởng GDP Trung Quốc quý II/2023 đạt 4,3%, mức thấp nhất kể từ cuối năm 2022, giảm so với mức 5% của quý I trong cùng năm. Tổng tăng trưởng nửa đầu năm đạt 4,7%.
Đây là năm đầu tiên Trung Quốc áp dụng mục tiêu tăng trưởng kinh tế theo khoảng từ 4,5% đến 5%, phản ánh sự cẩn trọng trong bối cảnh nhiều biến động.
Giáo sư Mao nhấn mạnh, yếu tố làm chậm tăng trưởng không phải do tác động bên ngoài mà chủ yếu xuất phát từ những khó khăn nội tại kinh tế trong nước. Dù vậy, chính quyền Bắc Kinh vẫn ưu tiên ngăn chặn những biến động có thể phức tạp thêm tình hình và sẽ tập trung hơn vào việc xử lý các vấn đề trong nước trong phần còn lại của năm.
Chính sách kinh tế có thể điều chỉnh để ứng phó thách thức
Theo Giáo sư Mao, chiến tranh kéo dài đang tạo áp lực từ bên ngoài khiến Bắc Kinh cần có hành động thay đổi chính sách hiệu quả hơn để giải quyết những khó khăn kinh tế trong nước, đặc biệt là vấn đề tăng trưởng trì trệ và sự bất ổn từ yếu tố bên ngoài.
Cụ thể, dù đã cố gắng mở rộng nhu cầu nội địa, nhưng việc thực thi trên thực tế còn hạn chế. Ông dự báo trong nửa cuối năm nay sẽ có các biện pháp kích cầu mới nhằm nâng cao thu nhập hộ gia đình và thúc đẩy giá cả tăng trưởng, làm cho người dân cảm nhận rõ hơn lợi ích từ chính sách này.
Các đề xuất bao gồm trợ cấp tiền mặt trực tiếp cho người dân và phát hành rộng rãi phiếu tiêu dùng được nhiều chuyên gia kinh tế đồng thuận, nhằm kích thích chi tiêu và tăng cầu nội địa.
Bối cảnh quốc tế và an ninh năng lượng ổn định
Thời gian nay, mặc dù dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz không đều và cung cầu dầu mỏ toàn cầu khó lường do chiến tranh Trung Đông, nhưng chiến lược dự trữ, nguồn cung năng lượng thay thế từ Nga cùng quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo đã giúp Trung Quốc hạn chế rủi ro về an ninh năng lượng.
Giáo sư Mao nhận định, dù xung đột kéo dài và chưa kết thúc nhưng hậu quả đối với kinh tế Trung Quốc vẫn trong tầm kiểm soát, thấp hơn nhiều so với những lo ngại ban đầu.
Thách thức đổi mới công nghệ không thể thay thế kích cầu
Một điểm cảnh báo quan trọng từ chuyên gia là đổi mới công nghệ và trí tuệ nhân tạo mặc dù phát triển mạnh mẽ không thể thay thế vai trò của chính sách kích cầu kinh tế trong ngắn hạn.
“Chỉ dựa vào đổi mới công nghệ khó có thể thúc đẩy nhu cầu nội địa một cách nhanh chóng,” Giáo sư Mao nhận xét. “Điều then chốt là phải thực thi chính sách kích cầu để tăng sức mua và hỗ trợ tăng trưởng.”















