Khi sa mạc xuất khẩu rượu vang
Từ thế kỷ 4 đến thế kỷ 7, nghề trồng nho là trụ cột kinh tế của các thị trấn Negev – Avdat, Shivta, Nitzana và Haluza. Những máy ép nho, ruộng bậc thang bằng đá và hệ thống hứng nước lũ vẫn còn in dấu dọc các lòng suối khô ở vùng cao nguyên Negev, minh chứng cho nỗ lực phi thường đưa nền nông nghiệp Địa Trung Hải vào một trong những môi trường khắc nghiệt nhất khu vực.
Rượu được đựng trong vò đất nung, theo lưng lạc đà tới Gaza và Ashkelon, rồi từ đó tới Constantinople, Rome, Marseille và cả vùng tây bắc châu Âu. Hàng trăm nghìn mảnh vò tìm thấy quanh Địa Trung Hải cho thấy đây không phải buôn bán địa phương mà là một ngành xuất khẩu thực thụ, và các nguồn sử liệu từng ca ngợi hương vị của “rượu Gaza”. Theo cách nói ngày nay, các nhà khảo cổ Guy Bar-Oz, Joshua Schmidt và Gideon Avni của Đại học Haifa cho rằng Negev thời Byzantine đã là một vùng chỉ dẫn địa lý từ rất lâu trước khi khái niệm này ra đời.
Rồi câu chuyện đứt đoạn. Cuối thời Byzantine và đầu thời kỳ Hồi giáo, trong các thế kỷ 7 và 8, các vườn nho bị bỏ hoang, các khu định cư trở nên vắng vẻ. Giới nghiên cứu cho rằng sự suy tàn bắt nguồn từ nhiều yếu tố, trong đó có đại dịch giữa thế kỷ 6 và một thời kỳ khí hậu lạnh đi làm xáo trộn các thị trường Địa Trung Hải. Suốt hơn một nghìn năm, những ruộng bậc thang và máy ép nho đứng lặng im.
