Armenia và Azerbaijan bàn đẩy mạnh tìm kiếm người mất tích sau nhiều thập kỷ xung đột, bước đi nhỏ hướng tới hòa giải

Ông Pashinyan cho biết hai nhà lãnh đạo đã bàn việc tăng cường hợp tác giữa các ủy ban về người mất tích, dù không nói rõ cuộc thảo luận diễn ra khi nào. Ông khẳng định Armenia sẵn sàng làm việc với Azerbaijan để xác định số phận những người mất tích.

Trong thông điệp gửi hội nghị, Tổng thống Aliyev nhấn mạnh rằng giải quyết số phận người mất tích là điều thiết yếu để xây dựng lòng tin và đạt được hòa bình lâu dài.

Sự đồng thuận hiếm hoi này cho thấy vấn đề nhân đạo có thể trở thành cầu nối giữa hai quốc gia từng là đối thủ.

Ông Ali Nagiyev, người đứng đầu Ủy ban Nhà nước về tù binh, con tin và người mất tích của Azerbaijan, đã công bố chi tiết về quá trình trao đổi thông tin:

Đằng sau mỗi con số là một gia đình vẫn chờ đợi tin tức suốt nhiều năm, có khi hàng chục năm, mà không biết người thân còn sống hay đã mất, cũng không có nơi để thắp nén hương tưởng nhớ.

Số phận người mất tích là một trong các vấn đề nhân đạo được đề cập trong hiệp định hòa bình do Mỹ làm trung gian, được hai nước ký tắt tại Washington vào tháng 8/2025. Điều 9 của hiệp định cam kết hai bên trao đổi thông tin hiện có, tìm kiếm và trao trả hài cốt, cũng như điều tra các vụ mất tích, như một phần của nỗ lực xây dựng lòng tin và hòa giải.

Tại hội nghị, phía Azerbaijan kêu gọi Armenia cung cấp thông tin về những người Azerbaijan mất tích và các địa điểm chôn cất có thể có, đồng thời cho phép tiếp cận các kho lưu trữ liên quan. Tuy nhiên, hiệp định vẫn chưa được ký chính thức, khiến các cam kết vẫn phụ thuộc nhiều vào thiện chí chính trị.

Kinh nghiệm từ nhiều cuộc xung đột trên thế giới, từ vùng Balkan đến Mỹ Latin, cho thấy việc tìm kiếm người mất tích thường là một trong những bước đầu tiên và bền bỉ nhất của tiến trình hòa giải. Nó đòi hỏi khoa học pháp y, hồ sơ lưu trữ và trên hết là sự sẵn sàng chia sẻ sự thật của cả hai phía.

Với Armenia và Azerbaijan, việc hai ủy ban duy trì liên lạc trực tiếp đã là bước tiến đáng kể so với nhiều năm thù địch. Nhưng chừng nào hàng nghìn gia đình còn chưa có câu trả lời, nền hòa bình vẫn còn dang dở.