Washington gây sức ép lên châu Âu
Cuối tuần qua, ông Trump cho biết đang cân nhắc “rất nghiêm túc” việc cấm xuất khẩu diesel. Đến ngày 1/10, ông nói thêm có thể yêu cầu các nước châu Âu xả một phần kho dự trữ. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đi xa hơn khi kêu gọi châu Âu hành động ngay lập tức.
“Các đối tác châu Âu của chúng ta nên đẩy nhanh việc thực hiện các cam kết hiện có và cung cấp thêm nguồn cung ngay lập tức để giải quyết tình trạng gián đoạn đang diễn ra.” — Scott Bessent
Ông Trump lập luận rằng giữ lại lượng diesel dư thừa trong nước sẽ giúp hạ giá tại các trạm xăng Mỹ, mang lại cứu trợ tức thì cho tài xế, doanh nghiệp vận tải và người dân trước bầu cử giữa kỳ. Ông dự kiến đi khắp nước Mỹ vận động cho Đảng Cộng hòa nhằm giữ quyền kiểm soát Hạ viện và Thượng viện.
Châu Âu chuẩn bị phương án ứng phó
Bộ trưởng Năng lượng Anh Martin McCluskey đã có cuộc gọi với các đối tác châu Âu ngày 1/10 để bàn về khả năng Mỹ cấm xuất khẩu. Một nguồn tin am hiểu cuộc thảo luận cho biết việc chuẩn bị phản ứng phối hợp với các nước, kể cả trong Liên minh châu Âu, là cần thiết, dù châu Âu vẫn còn dự trữ từ đợt xả kho phối hợp đầu năm.
“Chúng tôi có nguồn cung đa dạng và vững vàng. Chúng tôi tiếp tục làm việc với các đối tác quốc tế và ngành nhiên liệu của Anh.” — Người phát ngôn chính phủ Anh
Chính phủ Anh khẳng định không có lý do để lo ngại thiếu hụt diesel, dù giá được dự báo còn tăng. Người phát ngôn Ủy ban châu Âu cho biết đang diễn ra “rất nhiều cuộc gọi, rất nhiều cuộc họp”, kể cả với các quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ.
Giá diesel ở Anh lập kỷ lục
Nước Anh đặc biệt dễ tổn thương trước cuộc khủng hoảng này. Một số con số đáng chú ý gồm:
- Theo tổ chức RAC, giá diesel trung bình tại Anh đạt 199,79 xu mỗi lít, mức cao nhất mọi thời đại, so với 142,38 xu trước đó.
- Bốn nhà máy lọc dầu của Anh sản xuất dư xăng nhưng không đủ diesel, khiến nước này phụ thuộc nặng vào nhập khẩu.
- Tính đến cuối tháng 6, Anh có 15,1 triệu xe chạy diesel, giảm từ 15,7 triệu một năm trước.
- Trong đó có 9,8 triệu xe ô tô con chạy diesel, giảm từ 10,4 triệu.
Diesel khó tinh chế hơn xăng và được dùng rộng rãi trong vận tải hàng hóa và nông nghiệp, nên nhu cầu rất khó cắt giảm.
Điều đó khiến mọi biến động nguồn cung đều nhanh chóng lan sang giá thực phẩm và hàng hóa thiết yếu.
Nguy cơ giá quốc tế tăng vọt
Mỹ là nhà cung cấp diesel quan trọng của thế giới. Kinh tế trưởng David Fyfe của Argus Media cảnh báo việc cắt nguồn cung từ Mỹ nhiều khả năng sẽ khiến giá quốc tế tăng vọt. Lệnh cấm xuất khẩu của Nga, một nhà cung cấp diesel lớn khác, cũng đã góp phần đẩy giá lên cao.
Như vậy, một biện pháp nhằm giảm giá trong nước có thể gây hiệu ứng ngược trên thị trường toàn cầu, gây áp lực lên chính các đồng minh của Mỹ. Đây là bài toán khó giữa lợi ích cử tri trong nước và trách nhiệm với các đối tác quốc tế.
An ninh năng lượng trong thời khủng hoảng
Cuộc tranh luận về diesel cho thấy an ninh năng lượng không còn là vấn đề riêng của từng quốc gia. Khi một nước lớn đóng cửa xuất khẩu, tác động lan rộng tới mọi chuỗi cung ứng, từ xe tải chở hàng đến máy kéo trên đồng ruộng.
Với châu Âu, đây là lời nhắc về sự cần thiết của năng lực lọc dầu và dự trữ chiến lược. Với Mỹ, đây là phép thử về việc cân bằng giữa áp lực chính trị trong nước và vai trò của một cường quốc năng lượng trong hệ thống toàn cầu.

















