Tình hình khủng hoảng cá cơm và tác động toàn cầu
Cá và các sản phẩm thủy sản từ lâu vốn được xem là nhóm thực phẩm có giá cao hơn so với nhiều loại thực phẩm khác. Tuy nhiên, trong thời gian tới, các loại hải sản có thể trở thành mặt hàng xa xỉ thực sự do ảnh hưởng từ khủng hoảng cá cơm (anchois), một loại cá nhỏ quan trọng làm nguyên liệu chính chế biến mắm cá – một sản phẩm thiết yếu trong ngành nuôi trồng thủy sản.
Theo số liệu của Liên Hiệp Quốc, tiêu thụ cá và hải sản toàn cầu đã tăng từ khoảng 14 kg/người/năm trong thập niên 1990 lên 21 kg/người/năm vào năm 2024. Sự gia tăng này phụ thuộc phần lớn vào mắm cá – loại nguồn dinh dưỡng giàu đạm được sản xuất chủ yếu từ cá cơm, là thức ăn cơ bản cho nhiều loài thủy sản nuôi.
Giá mắm cá tăng vọt, sản lượng giảm sâu
Giá mắm cá hiện đang dao động ở mức gần 3.000 USD một tấn, tương đương mức tăng 80% so với cùng kỳ năm trước. Song song đó, sản lượng mắm cá toàn cầu đang giảm khoảng 40% mỗi năm, khiến nguồn cung trở nên khan hiếm và giá thành leo thang.
Dù người tiêu dùng châu Âu có thể chưa cảm nhận rõ rệt sự tăng giá của cá cơm đóng hộp – vốn được khai thác chủ yếu từ vùng biển Địa Trung Hải – song gánh nặng chi phí nguyên liệu mắm cá đang làm rung chuyển cả ngành nuôi trồng hải sản, bởi phần lớn sản lượng mắm cá trên thế giới lại đến từ Mỹ Latinh.
Trung tâm khủng hoảng và nguyên nhân gốc rễ
Peru là quốc gia đứng đầu toàn cầu về sản xuất mắm cá từ cá cơm, chiếm khoảng 20% sản lượng thế giới, cùng với Ecuador và Chile chiếm khoảng một phần ba tổng nguồn cung thế giới. Nơi đây chính là tâm điểm của cuộc khủng hoảng cá cơm hiện nay.
Nguyên nhân sâu xa là hiện tượng thời tiết El Niño, khiến nguồn cá cơm tại vùng biển Peru giảm mạnh do thay đổi nhiệt độ nước biển và hệ sinh thái. Dự báo năm 2026, hiện tượng này sẽ gây tác động mạnh mẽ và nghiêm trọng hơn trước, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt cá cơm.
Biện pháp ứng phó và hệ quả đối với thị trường hải sản
Để bảo vệ quần thể cá cơm non và phục hồi sản lượng, chính phủ Peru đã áp dụng lệnh cấm đánh bắt cá cơm kéo dài 15 ngày từ giữa tháng Năm, sau đó tiếp tục gia hạn vô thời hạn. Biện pháp này đã góp phần làm tăng giá nguyên liệu mắm cá, ảnh hưởng đến chi phí sản xuất hải sản nuôi.
Các chuyên gia ngành nghề dự báo trong năm nay, giá các loại hải sản như tôm, hàu, cá hồi, cá vược biển, cá dorada và các loại cá nuôi khác sẽ tăng từ 20 đến 25% tại các siêu thị và điểm bán lẻ.
Thay đổi trong thức ăn thủy sản và hệ quả chất lượng
Để giảm bớt chi phí thức ăn, các nhà sản xuất đang thử nghiệm thay thế mắm cá bằng protein từ đậu nành, thịt heo và thậm chí là protein chiết xuất từ côn trùng. Tuy nhiên, các nguồn protein thay thế này có thành phần dinh dưỡng thấp hơn, dẫn đến chất lượng sản phẩm thủy sản nuôi bị ảnh hưởng, trong đó có giá trị dinh dưỡng và sức khỏe của con cá.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Hiện tượng El Niño là nguyên nhân chính khiến quần thể cá cơm tại Peru giảm mạnh, tác động lớn đến cung cấp mắm cá toàn cầu.
- Giá mắm cá từ cá cơm hiện tăng khoảng 80% trong một năm do sản lượng giảm khoảng 40%.
- Khủng hoảng cá cơm ảnh hưởng đến toàn bộ ngành nuôi trồng thủy sản, đẩy giá nhiều loại hải sản tăng 20-25%.
- Các nhà sản xuất thủy sản đang thử nghiệm sử dụng protein thay thế cho mắm cá nhưng chất lượng thức ăn kém hơn, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.
- Người tiêu dùng châu Âu có thể chưa cảm nhận rõ sự tăng giá cá cơm đóng hộp do nguồn cá chủ yếu lấy từ Địa Trung Hải, khác với nguồn mắm cá toàn cầu từ Mỹ Latinh.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.









