Phe đối lập đồng loạt lên tiếng
Ông Gadi Eisenkot, lãnh đạo đảng Yashar, khẳng định trên mạng X rằng dưới sự lãnh đạo của ông, Israel sẽ khôi phục và làm sâu sắc quan hệ đối tác với Washington, củng cố nền tảng lưỡng đảng vốn là trụ cột của mối quan hệ này. Ông Yair Golan, người đứng đầu đảng Dân chủ trung tả của Israel, cho rằng kết quả bầu cử Mỹ cho thấy ông Netanyahu đã trở thành nhân vật gây phản cảm với cả hai đảng tại Mỹ.
Lãnh đạo phe trung dung Yair Lapid nhận định Israel không thể để ông Netanyahu tiếp tục tại vị, vì điều đó đe dọa an ninh, nền dân chủ và vị thế quốc tế của đất nước. Trong khi đó, văn phòng ông Netanyahu không phản hồi đề nghị bình luận, và vị thủ tướng vẫn giữ im lặng về kết quả bầu cử tại Mỹ.
Sự ủng hộ của Mỹ dần lung lay
Qua nhiều thế hệ, dưới thời các tổng thống của cả hai đảng, Mỹ luôn là đồng minh vững chắc nhất của Israel, cung cấp hàng tỷ USD viện trợ quân sự mỗi năm từ thập niên 1970. Tuy nhiên, khác với những người tiền nhiệm vốn khéo léo vun đắp quan hệ với cả Đảng Dân chủ lẫn Cộng hòa, ông Netanyahu công khai nghiêng về phía Đảng Cộng hòa.
Theo Reuters, sự ủng hộ dành cho Israel trong Đảng Dân chủ và một bộ phận Đảng Cộng hòa đã suy giảm sau chiến dịch quân sự ở Gaza sau vụ tấn công của Hamas năm 2023, và tiếp tục đi xuống khi Mỹ và Israel cùng tấn công Iran năm nay. Một số ứng viên Đảng Dân chủ đưa việc chỉ trích viện trợ quân sự cho Israel thành luận điểm vận động chính. Ngay trong ngày bầu cử, Tổng thống Donald Trump, người từng ủng hộ ông Netanyahu, tuyên bố sẽ ngừng khoản viện trợ 4 tỷ USD mỗi năm cho Israel để tước đi điều ông gọi là luận điểm bất lợi mà Đảng Dân chủ sử dụng.
Cuộc đua lập chính phủ còn bỏ ngỏ
Tổng thống Isaac Herzog tổ chức các cuộc tham vấn với đại diện các đảng trong hai ngày thứ Tư và thứ Năm, với hạn chót giao quyền lập chính phủ là ngày 11/11. Theo trang Ynet, ông Eisenkot dự kiến nhận được sự đề cử của các đảng nắm khoảng 60 ghế, gồm cả hai đảng Ả Rập, trong khi ông Netanyahu có khoảng 46 ghế. Một số đảng như Yisrael Beiteinu và United Torah Judaism vẫn chưa chọn phe. Trong thời gian này, ông Netanyahu tiếp tục giữ vai trò thủ tướng tạm quyền.
Có thể phải mất nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng, mới biết ai sẽ là người hàn gắn quan hệ với Washington. Người được chọn trước có 28 ngày để lập liên minh, có thể gia hạn thêm 14 ngày; nếu thất bại, đối thủ sẽ có cơ hội. Nếu cả hai đều không thành công, Israel sẽ phải tổ chức bầu cử mới. Ông Herzog đã kêu gọi các bên tìm giải pháp sáng tạo để tránh kịch bản này.
Một Quốc hội Mỹ khó khăn hơn với Israel
Giáo sư khoa học chính trị Udi Sommer của Đại học Tel Aviv dự báo Quốc hội Mỹ do Đảng Dân chủ kiểm soát sẽ là Quốc hội đối nghịch với Israel nhất trong lịch sử. Dù phần lớn quyền hoạch định chính sách đối ngoại vẫn thuộc về tổng thống, Đảng Dân chủ có thể gây sức ép thông qua các phiên điều trần, hoạt động giám sát và công cụ ngân sách.
“Thắng lợi vang dội của Đảng Dân chủ và thất bại nặng nề của Đảng Cộng hòa tóm gọn chương tiếp theo của quan hệ Mỹ - Israel.” — Udi Sommer
Với người dân Israel, câu hỏi không chỉ là ai sẽ ngồi ghế thủ tướng, mà còn là liệu đất nước có giữ được người bạn quan trọng nhất của mình trong những năm đầy biến động phía trước hay không.
