Từ sự ủng hộ truyền thống đến những câu hỏi mới
Trong nhiều thập niên, hợp tác quân sự với Israel là một trong những chính sách đối ngoại hiếm hoi nhận được sự đồng thuận rộng của hai đảng tại Washington. Sau cuộc bầu cử ngày 3/11, cán cân quyền lực thay đổi: phe Dân chủ có thể lựa chọn lãnh đạo các ủy ban, ấn định lịch điều trần và chất vấn cách chính quyền sử dụng ngân sách đối ngoại. Điều thay đổi trước tiên có thể không phải dòng viện trợ, mà là những câu hỏi được đặt ra công khai.
Những người ủng hộ liên minh nhấn mạnh Israel là đối tác an ninh quan trọng trong khu vực nhiều xung đột, đồng thời chỉ ra vai trò của hợp tác phòng thủ tên lửa. Những người muốn điều chỉnh quan hệ lập luận rằng sự hỗ trợ cần gắn với luật pháp Mỹ, nghĩa vụ bảo vệ thường dân và cơ chế giải trình. Hai lập trường khác nhau về giải pháp, nhưng đều thừa nhận rằng chính sách được duy trì bền vững phải chịu được sự giám sát của cử tri.
Viện trợ quân sự sẽ được xem xét ra sao?
Một điểm khởi đầu quan trọng là bản ghi nhớ hợp tác năm 2016, trong đó Mỹ dự kiến cung cấp 38 tỷ USD hỗ trợ an ninh cho Israel trong các năm tài khóa 2019–2028, tùy thuộc quyết định phân bổ ngân sách của Quốc hội. Thỏa thuận này gồm 33 tỷ USD tài trợ quân sự nước ngoài và 5 tỷ USD cho phòng thủ tên lửa.
Đây là khuôn khổ nhiều năm, không phải tấm séc tự động miễn mọi thủ tục pháp lý.
Quốc hội có thể xem xét từng khoản phân bổ, đề xuất yêu cầu báo cáo, tổ chức điều trần hoặc đặt điều kiện đối với một số chương trình. Thượng viện còn có quyền trì hoãn hoặc bác bỏ nhân sự do tổng thống đề cử. Tuy nhiên, việc thông qua một đạo luật trái ý Nhà Trắng có thể vấp phải phủ quyết; muốn vượt phủ quyết cần đa số hai phần ba tại cả hai viện. Vì vậy, thay đổi lớn thường đòi hỏi thương lượng liên đảng hơn là các tuyên bố cứng rắn.
Bờ Tây, Gaza và áp lực từ cuộc chiến Iran
Dấu hiệu rạn nứt đã xuất hiện trước ngày bầu cử. Tháng 9/2026, gần như toàn bộ khối Dân chủ tại Thượng viện ủng hộ nghị quyết yêu cầu báo cáo về bạo lực của người định cư Israel đối với người Palestine ở Bờ Tây, nhưng đề xuất bị phe Cộng hòa ngăn chặn. Cuộc bỏ phiếu phản ánh sự dịch chuyển rõ rệt trong cách một bộ phận nghị sĩ cân nhắc nhân quyền và trách nhiệm giải trình.
Chiến sự tại Gaza làm sâu thêm tranh luận về thiệt hại đối với dân thường; cuộc chiến Mỹ–Israel với Iran từ tháng 2 lại đưa chi phí xung đột vào đời sống chính trị trong nước. Theo Reuters, sự giận dữ với giá nhiên liệu và sinh hoạt góp phần định hình cuộc bầu cử. Bởi vậy, chính sách Trung Đông không còn chỉ được thảo luận qua bản đồ an ninh, mà còn qua ngân sách gia đình và câu hỏi nước Mỹ nên gánh trách nhiệm đến đâu.
Sự chia rẽ không chỉ nằm giữa hai đảng
Một số nghị sĩ và cử tri Cộng hòa theo đường lối “America First” cũng muốn đánh giá lại chi phí can dự ở nước ngoài. Phó tổng thống JD Vance đã chỉ ra cuộc chiến Iran và quan hệ với Israel như những vấn đề khiến cử tri Cộng hòa bất mãn. Khả năng hợp tác giữa các nhà lập pháp cấp tiến và những người bảo thủ hoài nghi viện trợ vì thế không thể loại trừ, dù động cơ và mục tiêu của họ rất khác nhau.
Trong khi đó, việc Benjamin Netanyahu mất đa số cầm quyền sau cuộc bầu cử Israel ngày 27/10 khiến tương lai chính phủ tại Jerusalem chưa rõ ràng. Một nội các mới có thể tạo không gian đối thoại với Quốc hội Mỹ, nhưng khó có sự bảo đảm. Rốt cuộc, cuộc thử thách dành cho cả hai bên là tìm điểm cân bằng giữa an ninh đồng minh, quyền của người Palestine, sự minh bạch của ngân sách và khả năng khôi phục lòng tin chính trị.
