Biểu tượng tự do từ một chiếc áo phông

Sau các cuộc đột kích tại hai hiệu sách độc lập cuối cùng còn lại ở Hồng Kông, một người phụ nữ được cảnh sát dẫn giải đã mặc chiếc áo phông với dòng chữ đơn giản nhưng ý nghĩa: "Tôi là nhân viên hiệu sách". Người này nằm trong số 5 người bị bắt giữ vì nghi ngờ phát hành và bán các ấn phẩm mang nội dung bị xem là "kích động", một tội danh thuộc luật an ninh quốc gia với mức án tối đa lên đến 10 năm tù. Mặc dù các nhà chức trách chưa công bố rõ những tác phẩm cụ thể nào bị cho là vi phạm, sự kiện đã làm dấy lên làn sóng quan tâm về số phận những người làm việc trong lĩnh vực này tại Hồng Kông.

Tại Đài Loan, cụm từ trên đã nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, đặc biệt là trên nền tảng Threads, nơi sách và các nhà hoạt động, nghị sĩ dùng hashtag "Tôi là nhân viên hiệu sách" để bày tỏ sự ủng hộ với Hồng Kông và lên tiếng phản đối kiểm duyệt. Chủ tịch Đài Loan, Lai Ching-te, cũng đã đăng tải trên Facebook nhấn mạnh: "Ý tưởng và ngôn từ không bao giờ nên bị im lặng bởi áp lực chính trị".

Vụ bắt giữ và phản ứng từ phía chính quyền Hồng Kông

Trước đó, đây đã là lần thứ ba trong vài tháng trở lại đây các cá nhân liên quan đến các nhà sách độc lập bị bắt ở Hồng Kông. Trong các cuộc đột kích này, các nhà chức trách vẫn chưa công khai danh sách sách bị cáo buộc là có nội dung kích động. Tuy nhiên, Giám đốc An ninh Hồng Kông, Chris Tang, tuyên bố các hiệu sách có trách nhiệm đảm bảo những tác phẩm mình kinh doanh phù hợp với pháp luật, tương tự như cách những người kinh doanh thực phẩm phải đảm bảo thực phẩm không gây hại cho người tiêu dùng.

Hiện cả 5 người bị bắt cùng vụ đã được thả sau khi nộp tiền bảo lãnh. Cảnh sát không bình luận thêm về vụ việc, nhưng theo thông tin có được, một trong số những cuốn sách bị coi là sai phạm có tên Let Only Red Flowers Bloom: Identity and Belonging in Xi Jinping’s China , một tác phẩm do phóng viên Emily Feng của NPR viết. Cuốn sách này đã tạo nên làn sóng mua sách ở Đài Loan.

Cuốn sách và sự quan tâm gia tăng tại Đài Loan

Nhà xuất bản Acropolis, nơi phát hành bản Đài Loan, đã kịp thời in thêm 10.000 bản sao trong tuần qua nhằm đáp ứng nhu cầu tăng đột biến. Sara Sung, biên tập viên cao cấp của Acropolis, cho biết nhiều người mua cuốn sách không chỉ vì nội dung mà còn coi đây như một tuyên ngôn đòi hỏi dân chủ và tự do, phản đối sự kiểm duyệt từ phía Trung Quốc.

Advertisement300 × 250

Chủ cửa hàng sách độc lập Touat Books ở thủ đô Đài Bắc, bà Chang Hui-ju, cho biết sách đã bán hết sạch, trái ngược với trước đó khi hầu như không ai để ý đến tác phẩm này. Một cửa hàng sách khác, Kuo’s Astral Bookshop, cũng rơi vào tình trạng tương tự. Khách hàng Wu Jia-xuan chia sẻ, bình thường cô không quan tâm nhiều đến các cuốn sách liên quan Trung Quốc nhưng vụ việc ở Hồng Kông đã đánh thức sự tò mò của cô, bởi việc bị cấm chỉ làm tăng thêm sự chú ý đến tác phẩm.

Quan hệ phức tạp giữa Hồng Kông, Đài Loan và Trung Quốc đại lục

Tác phẩm của Emily Feng phân tích cách nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình kiểm soát tư tưởng của quốc gia. Một trong những chương của cuốn sách có tên "The Bookseller" kể về câu chuyện Lam Wing-kee, một nhà sách nổi tiếng ở Hồng Kông từng bị bắt tại Trung Quốc vào năm 2015 và sau đó trốn sang Đài Loan, nơi ông mở lại cửa hàng sách Causeway Bay Books tại Đài Bắc. Lam mới qua đời đầu tháng này, để lại cửa hàng với mặt tiền đóng cửa và được người ủng hộ phủ kín bởi những lời nhắn, hoa và lon bia.

Câu chuyện của Lam minh họa mối quan hệ phức tạp giữa Đài Loan, Hồng Kông và Trung Quốc đại lục, khi Đài Loan không bao giờ là một phần của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, nhưng Bắc Kinh đã tuyên bố hòn đảo tự trị này là lãnh thổ của mình và đề nghị thống nhất với Trung Quốc thông qua mô hình "một quốc gia, hai chế độ" tương tự như cách áp dụng với Hồng Kông. Tuy nhiên, hơn 80% người Đài Loan từ chối mô hình này.

Phản ứng chính trị và thực tế hỗ trợ tại Đài Loan

Đảng Dân chủ Tiến bộ (DPP) cầm quyền tại Đài Loan, vốn phản đối quan hệ gần gũi hơn với Trung Quốc, thường lấy trường hợp Hồng Kông để cảnh báo về rủi ro nếu Đài Loan bị Trung Quốc kiểm soát. Cuộc đàn áp ở Hồng Kông năm 2019 được xem là lý do quan trọng để cử tri ủng hộ DPP trong cuộc bầu cử năm 2020 của bà Tsai Ing-wen, tiền nhiệm của ông Lai Ching-te. Hồi đầu tuần, nghị sĩ Wu Pei-yi thuộc DPP đã lên án Trung Quốc "đốt sách" sau các cuộc đột kích.

Tuy nhiên, theo nhận định của chuyên gia Lev Nachman, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Quốc gia Đài Loan, sự ủng hộ bằng lời nói của Đài Loan đối với Hồng Kông vẫn chưa đi kèm với các chính sách thiết thực như nhận người tị nạn. Ông cho rằng cách DPP nêu ra Hồng Kông để cảnh báo nguy cơ không đồng nghĩa với hỗ trợ thật sự sâu sắc về mặt chính trị hoặc xã hội.

Đài Loan – vùng đất cuối cùng đọc sách tự do đối với người Hoa

Đối với người dân Trung Quốc đại lục, Đài Loan hiện được xem là nơi duy nhất trong cộng đồng nói tiếng Hoa có thể truy cập sách một cách tự do mà không sợ bị kiểm duyệt từ Đảng Cộng sản. Một sinh viên đến từ tỉnh Phúc Kiến đã tới cửa hàng Touat Books tìm mua cuốn sách của Emily Feng sau khi đọc tin về các cuộc đột kích tại Hồng Kông trên mạng xã hội. Cô cho biết những tin tức này khiến cô mất ngủ đến 2 giờ sáng vì cảm thấy sốc trước thực trạng kiểm duyệt nghiêm ngặt ở đại lục, nơi mà những tin này thậm chí không xuất hiện trên mạng của họ. Cô bày tỏ mơ ước được tự do tư tưởng ít nhất ở Hồng Kông.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Cụm từ trên áo phông 'Tôi là nhân viên hiệu sách' trở thành biểu tượng ủng hộ tự do sau các cuộc đột kích sách tại Hồng Kông.
  • Năm người bị bắt vì nghi ngờ phát hành sách có nội dung 'kích động' theo luật an ninh quốc gia Hồng Kông.
  • Doanh số cuốn sách 'Let Only Red Flowers Bloom' tăng mạnh ở Đài Loan sau sự kiện.
  • Đài Loan là nơi duy nhất trong cộng đồng nói tiếng Hoa có thể tiếp cận sách tự do không bị kiểm duyệt.
  • Mối quan hệ phức tạp giữa Hồng Kông, Đài Loan và Trung Quốc đại lục được phản ánh qua câu chuyện Lam Wing-kee.

Đăng ký bản tin QMVN