Một chuyến bay được thuật lại, một cuộc gặp bị phủ nhận
Theo điều tra đăng ngày 25/9/2026 của nhà báo Vivian Salama trên The Atlantic, một máy bay thuê gắn với cơ quan tình báo Ai Cập hạ cánh tại sân bay Ben Gurion ngày 26/9/2023, 11 ngày trước cuộc tấn công do Hamas dẫn đầu. Bài báo nói người đi trên chuyến bay là Abbas Kamel, khi ấy đứng đầu Tổng cục Tình báo Ai Cập. Nhật ký của cơ quan quản lý sân bay Israel được tờ báo dẫn cho thấy máy bay ở lại 67 phút; dữ liệu theo dõi chuyến bay độc lập xác nhận hành trình, theo tác giả. Đây là bằng chứng về hoạt động của máy bay theo tường thuật, nhưng tự nó không xác định những người tham dự hoặc nội dung trao đổi trong phòng.
The Atlantic dẫn các quan chức Israel, Ai Cập, Arab, Hoa Kỳ và châu Âu được báo lại về chuyến thăm, cho rằng Kamel nói Hamas dường như đang chuẩn bị một hành động lớn và cảnh báo Gaza có thể bùng nổ nếu không thay đổi cách xử lý. Ông được thuật lại đã gợi ý nhượng bộ kinh tế nhằm giảm căng thẳng. Bài báo đồng thời nhấn mạnh ông không cung cấp ngày hay phương án đột kích cụ thể, và không rõ chính xác đã gặp ai. Tzachi Hanegbi nói với tạp chí rằng chuyến thăm và cảnh báo đều không xảy ra. Phát ngôn viên của Netanyahu và Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah el-Sisi không trả lời những yêu cầu bình luận của The Atlantic về chi tiết mới, theo tờ báo.
Cảnh báo chung có thể đi lạc giữa nhiều ưu tiên
Chỉ ít ngày sau vụ tấn công, một quan chức tình báo Ai Cập giấu tên nói với Associated Press rằng Israel đã được báo nhiều lần về một biến cố lớn; văn phòng Netanyahu bác bỏ thông tin thủ tướng nhận cảnh báo. Những phát biểu từ năm 2023 và điều tra năm 2026 không hoàn toàn giống nhau: một câu hỏi là Kamel có tới sân bay hay không, câu hỏi khác là ai trong chính phủ Israel nhận được gì, và câu hỏi thứ ba là họ diễn giải, chuyển tiếp ra sao.
Không thể lấy dấu vết chuyến bay để khẳng định Netanyahu được trực tiếp báo, cũng không thể dùng lời phủ nhận liên hệ trực tiếp để tự động giải đáp mọi khả năng cảnh báo qua các cấp trung gian.
Bối cảnh cuối tháng 9/2023 rất rối: cửa khẩu Erez đóng sau biểu tình, lao động Gaza mất đường sang Israel, các bên trung gian Ai Cập, Qatar và Liên Hợp Quốc tìm cách hạ nhiệt. Sau đó Israel nối lại một số biện pháp kinh tế, và một đặc phái viên Liên Hợp Quốc công khai cảnh báo nguy cơ xung đột. The Atlantic dẫn nguồn cho rằng các tín hiệu về Hamas còn được trao đổi trong những ngày trước 7/10, nhưng phần lớn không nêu thời gian, mục tiêu hoặc cách đánh. Sự mơ hồ có thể khiến người ra quyết định xem chúng như một vòng căng thẳng quen thuộc, ngay cả khi đối phương đang chuẩn bị điều khác hẳn.
Tìm trách nhiệm mà không viết lại điều chưa biết
Ngày 7/10/2023, các tay súng do Hamas dẫn đầu tấn công miền nam Israel, giết khoảng 1.200 người và bắt 251 người làm con tin, theo số liệu được The Atlantic dẫn. Chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza sau đó gây thiệt hại nhân mạng và tàn phá lớn đối với người Palestine. Sự mất mát ở hai phía khiến việc điều tra những thất bại trước ngày tấn công trở thành trách nhiệm công, không chỉ là cuộc đấu chính trị. Một cuộc xem xét đáng tin phải phân biệt điều đã biết lúc ấy với những gì chỉ hiện rõ sau thảm kịch.
Hồ sơ cần xem gồm nhật ký chuyến bay, lịch và biên bản họp, báo cáo tình báo, người nhận và thời điểm chuyển tin, cùng những biện pháp được cân nhắc. Chỉ khi có chuỗi đó mới đánh giá công bằng cơ quan nào đã nghe thấy cảnh báo, ai có quyền hành động và vì sao lựa chọn nhất định được đưa ra. Một số nhân vật an ninh Israel đã thừa nhận thất bại trong nhận định chung, trong khi tranh cãi về ủy ban điều tra độc lập vẫn kéo dài. Với các gia đình mất người thân và con tin, sự thật không nằm ở việc tìm một câu chuyện đơn giản, mà ở một quá trình kiểm chứng có thể chịu được cả lời chất vấn lẫn lời phủ nhận.

















