Một lá phiếu quan trọng nhưng chưa phải lệnh xuất quân
Theo Anadolu, dự luật được Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ thông qua với 279 phiếu thuận và 119 phiếu chống trong cuộc bỏ phiếu có 398 nghị sĩ tham gia. Sự ủng hộ đến từ đảng AKP cầm quyền, đồng minh MHP và cả những nghị sĩ CHP đối lập, dù không phải mọi tiếng nói trong quốc hội đều tán thành cách thiết kế hiệp ước.
Điểm trung tâm của Hiệp định Phòng thủ Chung Mecca là cam kết coi hành động tấn công vũ trang từ bên ngoài vào một thành viên là thách thức chung. Tuy nhiên, bản giải trình tại Quốc hội nói cơ chế hỗ trợ không tự động kích hoạt một chiến dịch quân sự. Các chính phủ phải tham vấn về nhu cầu, năng lực và quy định pháp luật trước khi quyết định biện pháp thích hợp.
Đặc biệt, việc đưa binh sĩ Thổ Nhĩ Kỳ ra nước ngoài vẫn đòi hỏi sự chấp thuận riêng của Quốc hội. Vì vậy, phê chuẩn hiệp ước và quyết định tham chiến là hai bước pháp lý khác nhau; thỏa thuận cũng chỉ có hiệu lực quốc tế khi hoàn tất thủ tục trao nộp văn kiện phê chuẩn theo quy định.
Hợp tác vượt xa lời hứa hỗ trợ lẫn nhau
Văn kiện xây dựng một mạng lưới hợp tác trải từ công nghiệp quốc phòng đến vận hành quân sự. Ba nước dự kiến trao đổi công nghệ, phối hợp nghiên cứu và phát triển, sản xuất vũ khí, đào tạo nhân lực kỹ thuật cũng như tổ chức các cuộc diễn tập để tăng khả năng phối hợp của lực lượng vũ trang.
Ở cấp độ tác chiến, trao đổi thông tin tình báo theo kênh an toàn, chống khủng bố và hỗ trợ hậu cần có thể tạo ra lợi ích sớm hơn những cam kết triển khai lực lượng lớn. Nguồn hỗ trợ có thể bao gồm thiết bị, đạn dược, phụ tùng, nhiên liệu và chuyên gia, nhưng vẫn phụ thuộc vào khả năng thực tế của bên cung cấp.
Một ủy ban chiến lược gồm lãnh đạo ngoại giao, quốc phòng và quân đội sẽ phối hợp triển khai, dự kiến họp định kỳ hai lần mỗi năm. Ban thư ký đặt tại Saudi Arabia, với nhiệm kỳ tổng thư ký ba năm luân phiên giữa các nước sáng lập và Pakistan đảm nhiệm nhiệm kỳ đầu. Việc mời thành viên mới cần đồng thuận của các bên.
Cân bằng NATO, an ninh vùng Vịnh và quyền giám sát
Thổ Nhĩ Kỳ là thành viên NATO; Pakistan có năng lực răn đe hạt nhân; Saudi Arabia giữ vị trí quan trọng trong an ninh năng lượng và chính trị vùng Vịnh. Sự kết hợp tạo sức nặng ngoại giao nhưng đồng thời đặt ra câu hỏi: ba nước sẽ phối hợp thế nào khi một cuộc khủng hoảng khu vực đụng chạm những liên minh hiện hữu?
Trong tranh luận nghị viện, nghị sĩ AKP Ziya Altunyaldız nhấn mạnh hiệp định nhằm ngăn xung đột và không nhắm vào nước thứ ba. Nghị sĩ CHP Mehmet Güzelmansur yêu cầu quy định minh bạch để tránh mâu thuẫn với nghĩa vụ quốc tế và bảo đảm vai trò giám sát của Quốc hội.
Bối cảnh cấp bách là các cuộc tấn công Houthi vào Saudi Arabia và nguy cơ leo thang an ninh Trung Đông. Reuters nhận định hợp tác trước mắt có thể thiên về phòng không, công nghệ, trang bị và tình báo hơn là tác chiến trực tiếp. Điều đó cho thấy khả năng răn đe phụ thuộc không chỉ vào văn bản, mà còn ở việc các bên biến cam kết thành năng lực có thể thực hiện và kiểm soát.
