Giấc mơ Mỹ trong thời đại mới
Trong bối cảnh các luận thuyết lớn về lịch sử và chính trị dần lùi vào dĩ vãng, sự xuất hiện của các lãnh đạo theo chủ nghĩa xã hội dân chủ như Zohran Mamdani đã tạo nên một làn sóng mới về cách nhìn nhận về nước Mỹ. Khác với thuyết kết thúc lịch sử của Francis Fukuyama những năm 1990 cho rằng chủ nghĩa tư bản phương Tây là hệ thống tốt nhất và sẽ được toàn thế giới tiếp nhận, thế giới ngày nay chứng kiến sự tan vỡ của các câu chuyện lớn đó và bước vào kỷ nguyên thực dụng khắc nghiệt, trong đó các quan điểm dân tộc cực hữu lên ngôi, bi quan về tương lai của phương Tây với những luận điệu hệ quả lo ngại về người nhập cư và các nhóm thiểu số.
Ngược lại, Mamdani với vai trò thị trưởng Thành phố New York đã trình bày một câu chuyện mang tính lý tưởng và thực tế cùng lúc về nước Mỹ, tập trung vào những vấn đề cụ thể của người dân như chăm sóc trẻ em miễn phí, kiểm soát tiền thuê nhà, vận hành các dịch vụ y tế dễ tiếp cận. Ông không hô hào những giá trị trừu tượng mà hướng tới việc cải thiện cuộc sống của nhóm dân cư dễ bị tổn thương nhất.
Phát biểu 4/7 tái khẳng định giá trị cốt lõi
Trong bài phát biểu kỷ niệm ngày Độc lập 4/7, Mamdani đã nhấn mạnh rằng nền tảng của nước Mỹ không nằm ở sự giàu có hay sức mạnh quân sự, mà ở chỗ “mọi thứ không hề cố định”. Dù biên giới đã khép lại, dù con người đã đặt chân lên mặt trăng, nhiệm vụ xây dựng một xã hội thực sự dựa trên những giá trị được khắc ghi trong Tuyên ngôn Độc lập vẫn tiếp diễn và thuộc về tất cả mọi người, bao gồm cả những người nhập cư mới được nhập quốc tịch.
Ông gọi đó là “sức mạnh đặc biệt” của người Mỹ, vốn là khả năng xác định ý nghĩa của nước Mỹ theo hướng công bằng và hòa nhập.
Quan điểm của Mamdani trái ngược hoàn toàn với các cáo buộc của phe cực hữu, điển hình là bài diễn văn cùng ngày của cựu Tổng thống Donald Trump khi ông cáo buộc chủ nghĩa cộng sản là mối đe dọa lớn nhất với nước Mỹ — hơn cả các cuộc chiến tranh và sự kiện khủng bố trong lịch sử hiện đại nước này.
Phản ứng trái chiều từ các phe phái chính trị
Mamdani cũng không tránh khỏi sự phản ứng gay gắt từ một số nhóm cánh tả cực đoan. Đơn cử, tạp chí Jacobin đã công khai chỉ trích quan điểm của ông về Tuyên ngôn Độc lập và Hiến pháp Mỹ, thậm chí kêu gọi phải “đốt cháy Hiến pháp một lần nữa” với lý do Hiến pháp không ngăn chặn được sự trỗi dậy của Donald Trump mà còn tạo điều kiện cho ông ấy nắm quyền.
Thực tế, những người sáng lập nước Mỹ vào thế kỷ 18 là tầng lớp tinh hoa giàu có, đương thời không tôn trọng đa số và bảo vệ các định chế như chế độ nô lệ. Như George Washington, một trong những người giàu nhất thuộc địa, cùng với quy trình bầu cử hạn chế quyền bầu cử chỉ dành cho một phần nhỏ người dân, hạn chế ảnh hưởng của số đông qua các cơ chế như Đại cử tri đoàn và bộ máy nhà nước chi phối bởi tầng lớp thống trị WASP (người Anglo-Saxon da trắng và Tin lành).
Ý nghĩa và sức hút của tầm nhìn Mamdani
Điều quan trọng là, tầm nhìn của Mamdani đã thách thức trực tiếp luận điệu dân túy cánh hữu coi nước Mỹ như một thành trì ưu tú bị đe dọa bởi ngoại lai, trong khi ông nhấn mạnh rằng sức mạnh thực sự của Mỹ nằm ở sự chấp nhận và trao cơ hội cho người nghèo khắp thế giới, bao gồm hàng thế hệ người nhập cư. Đó là cách ông định nghĩa tính đặc biệt của Mỹ: không phải là sự giàu có mà là khả năng mở cửa đón nhận những người tìm kiếm sự thành công và tự do.
Dù nhiều cáo buộc cho rằng giấc mơ Mỹ là hư ảo khi các nhóm thiểu số và người nghèo vẫn phải đối mặt với áp bức liên tục, quan điểm của ông vẫn mang sức mạnh động viên lớn hơn so với các luận điệu cực hữu bi quan. Mamdani đã giúp biến những người nhập cư mới thành nhân vật trung tâm của giấc mơ Mỹ hiện đại, củng cố vị thế chủ nghĩa xã hội dân chủ như biểu tượng thực sự của lòng yêu nước Mỹ trong thế kỷ 21.
Điều này đã tạo nên sức ảnh hưởng mạnh mẽ, thể hiện qua cuộc bầu cử và những ủng hộ rộng rãi dành cho các chính sách xã hội công bằng và cởi mở mà ông đề xuất, khác biệt rõ ràng với những chính sách thiên về chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi và kinh tế tập trung quyền lực cho các tập đoàn lớn.
Slavoj Žižek, giáo sư triết học tại Trường Cao học Châu Âu và tác giả của nhiều công trình nghiên cứu, đã nhận định về vai trò của Mamdani trong việc định hình lại giấc mơ Mỹ hiện đại như một nguồn hy vọng mới dành cho đa số dân cư, đặc biệt là người nhập cư và nhóm yếu thế.
Nguồn: Korea Times
Key takeaways from this article
- Mamdani đã chuyển trọng tâm của giấc mơ Mỹ về sự công bằng và cơ hội dành cho người nhập cư, khác biệt với quan điểm dân túy hiện tại.
- Phát biểu của Mamdani nhân dịp 4/7 nhấn mạnh tính chất linh hoạt, mở cửa và khả năng thay đổi của xã hội Mỹ.
- Ông đã vấp phải phản ứng từ cả phe cực hữu và cánh tả cực đoan, cho thấy sự chia rẽ sâu sắc trong nhận thức về nước Mỹ.
- Tầm nhìn của Mamdani mang lại sức mạnh động viên lớn hơn so với các luận điệu bi quan, tạo đà cho sự phát triển chủ nghĩa xã hội dân chủ.
- Những chính sách thiết thực của ông tập trung vào các vấn đề đời sống người dân nghèo và người nhập cư, nâng cao chất lượng sống và công bằng xã hội.
Subscribe to the QMVN newsletter
A daily morning digest - only stories worth reading, no spam.












