Giá năng lượng tăng mạnh nhưng chưa lan rộng rõ rệt

Thông điệp quan trọng từ Philip R. Lane là ECB chưa thấy bằng chứng đủ mạnh cho thấy cú sốc năng lượng đã chuyển thành một vòng xoáy giá - lương. Ông nói các kịch bản của ECB không chỉ khác nhau về giá dầu và khí đốt, mà còn khác nhau về tốc độ truyền dẫn sang lạm phát chung và nền kinh tế. Vì vậy, chỉ riêng việc năng lượng vượt giả định cơ sở chưa đủ để kết luận rằng khu vực đồng euro đã bước vào kịch bản bất lợi.

Dữ liệu gần đây vẫn cho thấy áp lực đáng kể. Reuters cho biết lạm phát khu vực đồng euro tháng 9 tăng lên khoảng 3,8%, trong khi lạm phát cơ bản duy trì quanh 2,4%. Sự chênh lệch này cho thấy phần lớn cú bật hiện tại đến từ năng lượng. Nếu tiền lương, dịch vụ và kỳ vọng lạm phát không tăng tương ứng, cú sốc có thể mang tính tạm thời hơn so với một chu kỳ lạm phát tự duy trì.

Lợi suất trái phiếu cao đang trở thành một lực hãm tự nhiên

Một yếu tố khác được các quan chức ECB nhấn mạnh là điều kiện tài chính đã thắt chặt đáng kể ngay cả trước khi ngân hàng trung ương quyết định bước tiếp theo. Lợi suất trái phiếu dài hạn tại nhiều nền kinh tế châu Âu lên các mức cao nhất trong hơn một thập kỷ, chịu tác động từ lợi suất Mỹ, lo ngại nợ công và bất ổn chính trị tại một số nước.

Advertisement300 × 250

Chi phí vốn cao hơn gây sức ép lên đầu tư, tín dụng và nhu cầu, từ đó làm giảm khả năng doanh nghiệp chuyển toàn bộ chi phí năng lượng sang người tiêu dùng.

Olli Rehn, thành viên Hội đồng Thống đốc ECB, cũng cho rằng lợi suất cao hơn đang góp phần làm chậm tăng trưởng và giảm mức truyền dẫn từ năng lượng sang các mức giá khác và tiền lương. Isabel Schnabel trước đó cảnh báo nền kinh tế có thể phản ứng mạnh hơn dự kiến với chi phí vay tăng. Điều này tạo nên một nghịch lý: chính thị trường trái phiếu có thể đang thực hiện một phần công việc thắt chặt mà ECB lẽ ra phải làm thông qua lãi suất chính sách.

ECB vẫn chưa muốn cam kết trước về đợt tăng lãi suất tiếp theo

Sau hai lần tăng lãi suất trong mùa hè, thị trường vẫn kỳ vọng ECB có thể tiếp tục nâng lãi suất trong những tháng tới. Reuters cho biết giới đầu tư đang định giá khả năng cao có thêm một bước đi trước tháng 12 và tổng cộng hai đến ba lần tăng nữa trong chu kỳ hiện tại. Tuy nhiên, Lane và Rehn đều tránh đưa ra tín hiệu cứng, phù hợp với cách tiếp cận phụ thuộc dữ liệu của ECB.

“Cho đến nay chúng tôi chưa thấy hiệu ứng vòng hai rất mạnh. Chúng tôi tiếp tục theo dõi chúng.” Philip R. Lane.

Điều mà ECB phải đánh giá không chỉ là mức lạm phát hiện tại mà còn là độ bền của nó. Nếu giá năng lượng cao chỉ làm giảm thu nhập thực và tăng chi phí trong ngắn hạn, chính sách quá cứng có thể khiến nền kinh tế chịu cú đánh kép. Nhưng nếu doanh nghiệp, người lao động và thị trường bắt đầu mặc định lạm phát cao sẽ kéo dài, ngân hàng trung ương sẽ phải phản ứng mạnh hơn để bảo vệ kỳ vọng quanh mục tiêu 2%.

Tăng trưởng bền hơn dự kiến khiến bài toán khó hơn

Euro zone không rơi vào trạng thái suy yếu đồng đều. Khảo sát PMI tháng 9 cho thấy hoạt động kinh doanh tăng với tốc độ mạnh nhất hơn ba năm rưỡi, nhờ dịch vụ, đơn hàng mới và đầu tư công nghệ, trong đó AI được nhắc tới như một nguồn hỗ trợ đáng kể. Sức chống chịu này giúp khu vực tránh một cú suy giảm sâu, nhưng đồng thời làm tăng khả năng doanh nghiệp vẫn còn đủ sức chuyển chi phí cao hơn sang giá bán.

Vì vậy, ECB đang đứng giữa hai tín hiệu đối nghịch. Năng lượng và sức cầu đủ mạnh có thể đẩy lạm phát lên cao hơn, nhưng lợi suất trái phiếu, chi phí vay và các lo ngại tài khóa lại đang siết nền kinh tế. Lane nhấn mạnh rằng không nên đơn giản hóa tình hình thành “kịch bản cơ sở” hay “kịch bản xấu”. Điều đó phản ánh bản chất của giai đoạn hiện nay: chính sách tiền tệ phải phản ứng với không chỉ một cú sốc giá, mà cả cách cú sốc ấy lan qua nền kinh tế.

Đăng ký bản tin QMVN