Đêm báo động tại các ngân hàng máu
Bộ Y tế Pháp cho biết một số cơ sở khu vực của EFS đã gặp sự cố an ninh mạng ảnh hưởng tới hệ thống giám sát và điều khiển phòng lạnh. Theo người phát ngôn Charley Dubois, sự cố không gây ảnh hưởng tới nguồn cung máu nhờ hệ thống cảnh báo và đội ngũ trực liên tục.
*“Chúng tôi có nhân viên trực suốt ngày đêm vì máu có thể cần đến bất cứ lúc nào. Họ đã được cảnh báo về sự cố và chuyển máu sang những tủ lạnh khác không kết nối mạng.” — Charley Dubois*
Đến thứ Tư, Bộ Y tế cho biết tình hình đã được kiểm soát và quyền truy cập từ xa vào các tủ lạnh bị ảnh hưởng đã bị vô hiệu hóa. Cơ quan chức năng đang điều tra phương thức tấn công, thiết bị bị ảnh hưởng và thời điểm hệ thống có thể hoạt động trở lại an toàn.
Tủ đông nóng tới 50 độ C
Cùng thời điểm, một làn sóng tấn công quét qua ngành bán lẻ châu Âu. Những con số và hình ảnh cho thấy quy mô của vụ việc:
- Ít nhất tám quốc gia bị ảnh hưởng, trong đó có Bỉ, Estonia, Phần Lan, Ireland, Luxembourg, Hà Lan và Thụy Điển.
- Các tập đoàn Ahold Delhaize và Colruyt tại Bỉ và Luxembourg, cùng các chuỗi ICA và Coop tại Thụy Điển, xác nhận bị tấn công.
- Nhiệt độ trong tủ đông tại một số cửa hàng bị đẩy lên khoảng 50 độ C, buộc nhân viên phải đổ bỏ hàng loạt thực phẩm.
- Một siêu thị Ikea tại Bỉ cũng ghi nhận nhiệt độ tủ lạnh tăng vọt.
Tại thị trấn Sjöbo của Thụy Điển, nhân viên siêu thị ICA Kvantum phải chất đầy xe đẩy thực phẩm hỏng để mang đi tiêu hủy, còn ở Bỉ, các kệ lạnh của Delhaize trống trơn sau một đêm.
Ba tuần sau “cơn ác mộng” ở Pháp
Vụ tấn công lần này lặp lại kịch bản đã xảy ra tại Pháp hồi tháng trước, khi cảnh sát cho biết tin tặc chiếm quyền điều khiển thiết bị làm lạnh tại hàng trăm siêu thị, gây ra hỏa hoạn và thiệt hại lớn về thực phẩm. Cho tới nay, chưa có nhóm nào đứng ra nhận trách nhiệm.
Sự lặp lại với quy mô ngày càng rộng, từ siêu thị sang cả cơ sở y tế, khiến giới chuyên gia lo ngại rằng kẻ tấn công đang thử nghiệm khả năng gây rối các dịch vụ thiết yếu. Nếu ngân hàng máu không có nhân viên trực và tủ dự phòng, hậu quả có thể không chỉ dừng ở thiệt hại kinh tế.
An ninh lương thực và y tế bị đe dọa
Ủy viên phụ trách Nông nghiệp và Thực phẩm của EU Christophe Hansen nhận định các cuộc tấn công nhằm vào hệ thống làm lạnh của siêu thị là một nỗ lực có chủ đích nhằm gây rối an ninh lương thực. Thông điệp ấy cho thấy Brussels không còn coi đây là những sự cố kỹ thuật đơn lẻ.
Các vụ việc đã làm dấy lên lo ngại trong Liên minh châu Âu về những lỗ hổng chưa được nhận diện trong hạ tầng kết nối, giữa lúc căng thẳng an ninh gia tăng kể từ khi Nga tấn công Ukraine năm 2022. Dù vậy, giới chức chưa quy trách nhiệm cho bất kỳ quốc gia hay nhóm cụ thể nào.
Bài học về những thiết bị “thông minh”
Trong nhiều năm, việc kết nối tủ lạnh, hệ thống điều hòa hay thiết bị y tế với internet được xem là bước tiến giúp tiết kiệm năng lượng và quản lý từ xa hiệu quả. Nhưng mỗi thiết bị kết nối cũng là một cánh cửa tiềm năng cho tin tặc, nhất là khi các hệ thống vận hành thường ít được bảo vệ hơn hệ thống công nghệ thông tin văn phòng.
Cách các ngân hàng máu Pháp xử lý sự cố mang lại bài học rõ ràng: những phương án dự phòng thủ công, không phụ thuộc vào mạng, cùng con người luôn túc trực, vẫn là lớp bảo vệ cuối cùng mà không phần mềm nào thay thế được.
