Từ radar tại Bahrain đến mục tiêu trên đảo Qeshm
Ngày 17/11, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã điều máy bay không người lái tấn công hệ thống radar do quân đội Mỹ vận hành tại căn cứ không quân Sheikh Isa ở Bahrain. Đây là lần thứ ba trong vài ngày cơ sở quân sự Mỹ tại quốc gia vùng Vịnh này được phía Iran xác nhận là mục tiêu. Bahrain cho biết lực lượng phòng không đã đánh chặn các phương tiện bay đang lao tới.
Thông báo của Mỹ cho biết không có thương tích đối với quân nhân và không có thiệt hại đối với khí tài trong vụ việc. Điều đó không xóa đi ý nghĩa cảnh báo của cuộc tấn công: Bahrain là nơi đặt Hạm đội 5 Hải quân Mỹ và có vai trò quan trọng trong hoạt động an ninh hàng hải của Washington. Các con số về thiệt hại được trình bày theo tuyên bố của các bên, chưa thể xem như kết quả điều tra độc lập.
Một quan chức quân sự Mỹ nói với Reuters rằng chiến đấu cơ nước này sau đó sử dụng vũ khí chính xác để đánh vào bệ phóng tên lửa của IRGC trên đảo Qeshm. Washington mô tả hành động là phản ứng với những vụ đe dọa lực lượng và tài sản Mỹ. Chính quyền địa phương Iran cho biết chưa phát hiện thiệt hại đối với khu dân cư và công trình dân sự; thông tin về toàn bộ mức độ tổn thất quân sự vẫn chưa rõ.
Đòn trả đũa nhỏ và nguy cơ leo thang lớn
Những vụ đấu hỏa cho thấy chuỗi hành động và đáp trả có thể diễn ra rất nhanh. Tehran nói các đòn tấn công của mình xuất phát từ hành vi mà họ cáo buộc là vi phạm không phận Iran và các cuộc tập kích trước đó của Mỹ.
Washington lại viện dẫn nhu cầu bảo vệ quân nhân. Khi mỗi bên xem hành động của mình là phòng vệ, không gian thỏa hiệp bị thu hẹp.
Đáng chú ý, đợt tấn công mới xảy ra khi khu vực vừa trải qua một quãng lắng dịu kể từ đầu tháng 9. Reuters cũng đưa tin Bahrain trước đó tuyên án tù chung thân đối với 64 người, phần lớn là giáo sĩ dòng Shiite, vì cáo buộc thông đồng với Iran. Đây là một yếu tố căng thẳng nội bộ và khu vực, song chưa có bằng chứng được công bố để kết luận bản án là nguyên nhân trực tiếp của vụ tập kích.
Cuộc đối đầu không chỉ liên quan hai nước. Bahrain phải bảo vệ dân thường và cơ sở hạ tầng, trong khi các quốc gia láng giềng lo ngại bị cuốn vào vòng xoáy tên lửa và máy bay không người lái. Ngày 18/11, Kuwait cũng báo động phòng không trước đợt tấn công mới được quy cho Iran, cho thấy hệ quả an ninh đã vượt khỏi một địa điểm đơn lẻ.
Eo biển Hormuz: chiến trường cũng là huyết mạch thương mại
Đảo Qeshm nằm trong khu vực có ý nghĩa chiến lược gần eo biển Hormuz, nơi tàu chở dầu và khí đốt phải đi qua để kết nối các nhà sản xuất Vùng Vịnh với thị trường thế giới. Trong cuộc chiến kéo dài từ cuối tháng 2/2026, tuyến hàng hải này nhiều lần bị đe dọa; Mỹ duy trì hoạt động phong tỏa nhằm gây sức ép lên xuất khẩu dầu Iran.
Trong tình thế đó, một vụ tấn công nhằm vào radar hoặc bệ phóng có thể gây tác động lớn hơn thiệt hại vật chất trực tiếp. Chủ tàu, nhà bảo hiểm và doanh nghiệp năng lượng phải đánh giá lại nguy cơ gián đoạn lịch trình, chi phí an ninh và phí bảo hiểm chiến tranh. Chỉ cần nguy cơ được định giá cao hơn, hàng hóa và người tiêu dùng ở xa chiến trường cũng chịu ảnh hưởng.
Dẫu vậy, việc tàu dầu được hộ tống và một phần dòng chảy thương mại phục hồi không đồng nghĩa hiểm họa đã biến mất. Áp lực kinh tế đối với Iran gia tăng trong lúc các nước nhập khẩu cần ổn định nguồn cung. Chính sự đan xen giữa quân sự và kinh tế khiến kiểm soát xung đột khó hơn một cuộc trao đổi hỏa lực thông thường.
Một lối ra ngoại giao vẫn còn mong manh
Oman và Qatar đã tiếp xúc với Iran để bàn cách bảo vệ hành lang hàng hải. Những nỗ lực này tạo cơ hội duy trì kênh trao đổi ngay cả khi các bên bất đồng sâu sắc về trừng phạt, phong tỏa và hoạt động quân sự. Tuy nhiên, một hành động đáp trả mới có thể làm các cuộc thương lượng vốn mong manh rơi vào bế tắc.
Tổng thống Donald Trump phát tín hiệu rằng Mỹ không muốn kéo dài thêm một cuộc chiến, nhưng Washington đồng thời duy trì năng lực quân sự lớn tại Trung Đông. Về phía Tehran, sức ép từ thương mại và xuất khẩu có thể làm tăng động cơ đàm phán, cũng có thể khiến giới lãnh đạo cho rằng cần gây sức ép mạnh hơn. Không chiều hướng nào đã được chứng minh sẽ chiếm ưu thế.
Vấn đề cốt lõi không phải bên nào có thể tuyên bố chiến thắng sau một vụ đánh chặn. Đó là liệu các nước có thiết lập được cơ chế tránh tính toán sai lầm, bảo vệ tàu thuyền dân sự và mở lối cho một thỏa thuận đáng tin cậy hay không. Trong vùng biển hẹp như Hormuz, khoảng cách giữa một đòn tấn công được gọi là giới hạn và một cuộc khủng hoảng khu vực có thể rất ngắn.

















