Hành trình bắt đầu từ biên giới phía nam
Theo Reuters, nhóm mới khoảng 300 người vào Mexico sáng 20/11 qua khu vực giáp Guatemala, sau đó tìm cách kết nối với những người đã đi trước. Một nguồn am hiểu tình hình cho biết đoàn khoảng 1.500 người hình thành từ tuần trước đã chia thành ít nhất hai nhóm qua các địa bàn Arriaga và Tonalá ở Chiapas. Những con số mô tả các thời điểm và địa điểm khác nhau, không nên cộng cơ học để suy ra tổng số người còn trên đường.
Chiapas là cửa ngõ thường gặp của các hành trình từ Trung Mỹ. Người di cư thường đi bộ theo nhóm để dễ tìm sự hỗ trợ và giảm cảm giác đơn độc, song đường dài, nắng nóng và thiếu nước khiến trẻ nhỏ đặc biệt dễ tổn thương. Reuters dẫn lời một nguồn tin cho biết đây đã là nhóm di cư thứ bảy vượt vào Chiapas trong năm 2026.
Khi một điểm nghỉ cũng trở thành tranh cãi
Một số người nói với Reuters rằng chính quyền địa phương yêu cầu họ rời Pijijiapan, dù họ hy vọng được nghỉ hai ngày. Emerson, người Honduras 26 tuổi đi cùng vợ và hai con gái một và bốn tuổi, mô tả những đứa trẻ đã mệt nhưng cả đoàn vẫn phải tiếp tục.
Đó là lời kể của người trong cuộc; Reuters chưa nêu phản hồi riêng của nhà chức trách địa phương về cáo buộc này.
“Họ chẳng quan tâm rằng bọn trẻ đã mệt; họ đuổi tất cả chúng tôi đi, và chúng tôi phải tiếp tục bước.” — Emerson
Một người Honduras khác, Herson David Escalante, nói đến khả năng ở lại Mexico làm việc cho tới khi tình hình chính trị Mỹ thay đổi. Lựa chọn đó cho thấy hành trình không phải lúc nào cũng có điểm đến cố định: khi cửa vào Mỹ khó mở, nơi quá cảnh có thể trở thành nơi tìm kế sinh nhai. Tuy nhiên, mong muốn ở lại không tự động đồng nghĩa với quyền được cư trú hay làm việc.
Thuế quan biến vấn đề di cư thành phép thử ngoại giao
Ngày 12/11, ông Trump dọa tăng gấp đôi thuế nhập khẩu từ Mexico nếu nước này không chặn các đoàn người. Quan chức phụ trách biên giới Mỹ Tom Homan còn kêu gọi triển khai lực lượng tại cả biên giới phía bắc và khu vực giáp Guatemala. Việc gắn thương mại với kiểm soát di cư có thể khiến một vấn đề nhân đạo trở thành đòn bẩy thương lượng kinh tế.
Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum phản bác nhận định rằng các đoàn người đã tới biên giới Mỹ, khẳng định không có đoàn nào tới phía bắc kể từ tháng 1/2025. Theo AP, bà nêu quan điểm đó trong bối cảnh hai nước vẫn đàm phán về thuế quan. Hai tuyên bố không nhất thiết đối lập: đoàn người đang ở miền nam Mexico vẫn có thể khiến Washington gây sức ép, dù chưa đến gần lãnh thổ Mỹ.
Giữa kiểm soát biên giới và quyền con người
Mexico tuyên bố người có tình trạng pháp lý phù hợp có thể ở lại, còn trường hợp thiếu giấy tờ được chuyển cho cơ quan nhập cư đánh giá. Đó là khung xử lý mà chính quyền công bố, không phải cam kết tất cả những người đang đi bộ sẽ được phép ở lại. Việc tiếp cận thông tin, thủ tục và chăm sóc trẻ em sẽ quyết định chính sách đi vào đời sống như thế nào.
Những số liệu của Reuters, AP và báo chí Mexico cho thấy đoàn người có thể co lại, tách nhóm hoặc thay đổi điểm nghỉ trong vài ngày. Vì thế, một bức ảnh về đoàn người không đủ để khẳng định xu hướng nhập cư ở biên giới Mỹ. Điều cần theo dõi là số trường hợp được tiếp nhận hợp pháp, số người tự nguyện trở về, và cách các lực lượng địa phương bảo vệ người dễ bị tổn thương.















