Khuyến nghị cứng rắn từ Washington
Theo báo South China Morning Post, ủy ban đề nghị Quốc hội cho phép “mọi hành động kinh tế cần thiết và phù hợp” chống lại Trung Quốc, bao gồm cả các quyền trừng phạt hiện có. Ủy ban này được Quốc hội thành lập để theo dõi tác động của quan hệ Mỹ – Trung đối với an ninh quốc gia và đưa ra khuyến nghị chính sách.
Nếu được thông qua, việc gắn nhãn “cưỡng ép kinh tế” sẽ tạo cơ sở pháp lý để tổng thống Mỹ có thể áp đặt biện pháp đáp trả, nâng tranh chấp lên tầm đối đầu trực tiếp giữa hai cường quốc.
Khởi nguồn từ phán quyết về hai cảng
Ngày 30/1/2026, Tòa án Tối cao Panama đã vô hiệu hóa khung pháp lý cho phép Công ty Cảng Panama, công ty con của CK Hutchison, vận hành các cảng Balboa và Cristóbal ở hai đầu Thái Bình Dương và Đại Tây Dương của kênh đào từ năm 1997. Tòa án cho rằng hợp đồng nhượng quyền này vi hiến.
CK Hutchison bác bỏ phán quyết, cáo buộc chính quyền Panama chiếm đoạt tài sản trái phép và khởi kiện ra trọng tài quốc tế, đòi bồi thường hơn 2 tỷ USD. Tranh chấp cũng làm phức tạp thêm kế hoạch bán phần lớn mảng cảng biển toàn cầu trị giá 23 tỷ USD của tập đoàn cho liên danh do BlackRock và MSC dẫn đầu.
Làn sóng bắt giữ tàu bất thường
Từ đầu tháng 3, các cảng Trung Quốc bắt đầu tăng cường kiểm tra tàu mang cờ Panama. Những số liệu đáng chú ý:
- Trong tháng 3, 91 trên tổng số 123 tàu bị giữ lại tại các cảng Trung Quốc mang cờ Panama, tương đương khoảng 74%.
- Ủy ban Hàng hải Liên bang Mỹ đánh giá số vụ bắt giữ đã “vượt xa các chuẩn mực lịch sử”.
- Hồi tháng 4, Mỹ cùng năm quốc gia Mỹ Latinh ra tuyên bố chung chỉ trích việc Trung Quốc gây “sức ép kinh tế có chủ đích” lên các tàu treo cờ Panama.
*“Do hệ quả của phán quyết, đội tàu thương mại của chúng tôi – đội tàu quan trọng nhất thế giới – đã chứng kiến sự gia tăng các đợt kiểm tra và bắt giữ tàu mang cờ của chúng tôi tại các cảng của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.” – Javier Martínez-Acha, Bộ trưởng Ngoại giao Panama*
Lập trường của Bắc Kinh và những gì đang bị đe dọa
Trung Quốc kiên quyết phản đối phán quyết của tòa án Panama, gọi đây là “hành động thiếu thiện chí”. Văn phòng Công tác Hồng Kông và Ma Cao của Trung Quốc thậm chí cảnh báo Panama sẽ phải trả “cái giá đắt”. Bộ Giao thông Vận tải Trung Quốc cũng đã triệu tập hai hãng tàu Maersk và MSC tới Bắc Kinh để trao đổi.
Kiểm tra theo cơ chế quốc gia có cảng là công cụ hợp pháp theo luật hàng hải quốc tế nhằm bảo đảm an toàn tàu thuyền. Tuy nhiên, phía Mỹ và Panama cho rằng quy mô bất thường của các vụ bắt giữ cho thấy công cụ này đang bị dùng như một đòn bẩy chính trị, đe dọa uy tín của cơ quan đăng ký tàu biển lớn nhất thế giới.
















