Bản báo cáo sau một năm điều tra
Ủy ban Đặc biệt về Trung Quốc của Hạ viện Mỹ bày tỏ lo ngại nghiêm trọng rằng các chính phủ phương Tây đã không làm đủ để kiềm chế sự trỗi dậy nhanh chóng của sức mạnh không quân Trung Quốc. Theo báo cáo, hệ thống hiện hành cho phép các hoạt động hợp tác hàng không thương mại có thể củng cố những doanh nghiệp gắn với nền công nghiệp quân sự Trung Quốc mà không kích hoạt các cơ chế bảo vệ công nghệ nhạy cảm.
Các công ty Mỹ và phương Tây khác đã chuyển giao công nghệ, bí quyết và năng lực công nghiệp.
Để lấp lỗ hổng, báo cáo đề nghị Bộ Tài chính Mỹ hạn chế đầu tư ra nước ngoài vào ngành hàng không vũ trụ Trung Quốc và kêu gọi đồng minh làm theo.
Các nhà thầu quốc phòng tiếp tục rót vốn vào hệ sinh thái này có thể bị rút hợp đồng chính phủ.
Cánh cửa FAA khép lại với máy bay Trung Quốc
Một trong những khuyến nghị gây chú ý nhất là Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) không nên cho phép máy bay do Trung Quốc sản xuất bay tại Mỹ. Báo cáo đưa ra các lý do:
- Trung Quốc chưa bao giờ công bố báo cáo điều tra vụ rơi máy bay Boeing của China Eastern Airlines năm 2022.
- Các nhà sản xuất máy bay quốc doanh COMAC và AVIC nhận được trợ cấp lớn từ nhà nước.
- FAA từ chối bình luận về báo cáo nhưng xác nhận chưa từng cấp chứng nhận cho bất kỳ máy bay Trung Quốc nào.
Mũi tên nhắm vào Airbus và nước Pháp
Báo cáo dành nhiều lời lẽ nặng nề cho các doanh nghiệp Pháp. Theo các nhà lập pháp, ngành hàng không vũ trụ Pháp duy trì quan hệ với nền công nghiệp hàng không Trung Quốc chặt chẽ hơn nhiều so với các công ty Mỹ. Một số công ty Pháp còn quảng bá với khách hàng Trung Quốc rằng họ nằm ngoài tầm với của các lệnh hạn chế của Mỹ, và Airbus được cho là quảng cáo khả năng bán ảnh vệ tinh mà không chịu ràng buộc từ Washington. Airbus từ chối bình luận.
Các hạn chế đơn phương của Mỹ sẽ gây bất lợi cho các công ty hàng không vũ trụ Mỹ.
Chính vì lo ngại doanh nghiệp đồng minh sẽ lấp chỗ trống, báo cáo đề nghị một ủy ban do Bộ Tài chính dẫn dắt giám sát chặt hơn các thương vụ Pháp mua lại công nghệ then chốt của Mỹ, cho đến khi Pháp tháo gỡ sự gắn kết với “hệ sinh thái dân sự – quân sự” của Trung Quốc.
Phản ứng từ doanh nghiệp và Bắc Kinh
Báo cáo cho rằng Honeywell Aerospace, GE Aerospace và Collins Aerospace đã nhiều lần xin và được cấp phép chuyển giao công nghệ bị kiểm soát liên quan đến các đơn vị quân sự Trung Quốc trong khuôn khổ các dự án máy bay thương mại. Honeywell khẳng định mọi dự án đều được chính phủ Mỹ cấp phép đầy đủ; GE Aerospace cho biết luôn coi trọng an ninh quốc gia và làm việc chặt chẽ với chính phủ; Collins Aerospace, đơn vị thuộc RTX, chưa phản hồi.
Trung Quốc luôn phản đối việc mở rộng quá mức khái niệm an ninh quốc gia hoặc chính trị hóa các vấn đề thương mại và công nghệ.
Đặt trong bối cảnh rộng hơn, đây là đòn bẩy đáng gờm. Máy bay C919 của COMAC vẫn phụ thuộc vào nhà cung cấp phương Tây cho các hệ thống then chốt, đặc biệt là động cơ LEAP-1C của CFM International, liên doanh giữa GE Aerospace và Safran. Năm 2025, Mỹ từng tạm ngừng giấy phép xuất khẩu động cơ này trong vài tuần, cho thấy dây chuyền sản xuất C919 mong manh đến mức nào khi động cơ nội địa CJ-1000A chưa sẵn sàng thay thế.















