Ngoại giao kinh tế cần một thước đo mới
Trong phòng họp của các ngoại trưởng ở Madrid, Bisonó không chỉ nhấn mạnh quan hệ hữu nghị hay bản sắc ngôn ngữ chung. Ông đề nghị nhìn vào hiệu quả kinh tế đo được: doanh nghiệp có thể tìm thị trường mới, người lao động có thêm cơ hội và các dự án liên kết có thể vượt khỏi lời tuyên bố. Cách tiếp cận ấy phản ánh nhu cầu gia tăng sức chống chịu của các nền kinh tế dễ bị tổn thương trước biến động thương mại toàn cầu.
Nhà ngoại giao Dominica đề xuất củng cố các chuỗi cung ứng đáng tin cậy, đặc biệt là hàng hóa liên quan an ninh lương thực. Với các nước Caribe và Mỹ Latinh, đứt gãy vận tải hoặc giá nhập khẩu tăng có thể nhanh chóng lan tới thực phẩm và sinh kế. Một chuỗi cung ứng vững chắc không chỉ phụ thuộc vào kho bãi mà còn vào tiêu chuẩn, tín dụng, dữ liệu và sự tin cậy giữa nhà cung cấp.
Theo thông tin do Bộ Ngoại giao Cộng hòa Dominica công bố, Bisonó nói: “Đã đến lúc chuyển ngoại giao kinh tế thành đầu tư, thương mại và các liên minh sản xuất.” Lời kêu gọi này chưa đồng nghĩa có hợp đồng mới được ký. Nó đặt một kỳ vọng để các đoàn đại biểu tiếp tục đàm phán và công bố kết quả có thể đo lường.
An ninh cảng biển gắn với an ninh con người
Một trọng tâm khác là các cảng biển, mắt xích then chốt của thương mại quốc tế và cũng là nơi tội phạm có tổ chức tìm cách xâm nhập. Theo đề xuất của Bisonó, bảo vệ hạ tầng cảng phải đi kèm khả năng truy xuất nguồn gốc hàng hóa và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan chức năng.
Buôn ma túy và các mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia gây tổn thất vượt khỏi phạm vi an ninh. Chúng làm tăng chi phí bảo hiểm, tạo rủi ro cho doanh nghiệp chân chính và suy yếu niềm tin vào nhà nước. Vì thế, hợp tác kinh tế sẽ khó bền nếu những tuyến thương mại quan trọng không được quản trị minh bạch.
Bisonó đồng thời cảm ơn các nước Ibero-America đã ủng hộ nỗ lực ổn định Haiti. Khủng hoảng an ninh ở quốc gia láng giềng ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống người Haiti và có hệ quả khu vực. Tuy nhiên, sự đoàn kết ngoại giao cần đi kèm hỗ trợ thực tế và tôn trọng quyền lợi của cộng đồng chịu ảnh hưởng.
Sức mạnh của hợp tác trong thời đại số
Bên cạnh cảng biển và hàng hóa vật chất là các tuyến giao dịch số. Bisonó nêu nhu cầu tăng cường an ninh mạng và hợp tác kỹ thuật số, bởi một vụ xâm nhập hệ thống có thể làm chậm thông quan, gián đoạn thanh toán hoặc làm lộ dữ liệu thương mại. Các nước cần năng lực phòng ngừa chứ không chỉ xử lý hậu quả sau sự cố.
Những sáng kiến được nhắc tới trong nhiệm kỳ điều phối của Tây Ban Nha trải rộng từ di chuyển học thuật, chăm sóc xã hội tới liên minh trí tuệ nhân tạo và mạng lưới giảm nhẹ rủi ro thiên tai. Sự kết nối giữa giáo dục, công nghệ và bảo vệ dân cư cho thấy an ninh ngày nay không thể chỉ hiểu dưới góc độ quân sự.
Để khả thi, các diễn đàn khu vực phải giải quyết khoảng cách về năng lực giữa thành viên. Những nền kinh tế nhỏ thường thiếu nguồn lực triển khai hệ thống truy xuất hoặc tiêu chuẩn an ninh số. Hỗ trợ chuyên gia, chia sẻ phương pháp và huy động vốn có thể tạo ra khác biệt lớn hơn một bản tuyên bố tham vọng.
Từ Madrid tới những cam kết có thể kiểm chứng
Hội nghị tại Madrid diễn ra trong hai ngày 4–5/11 với sự tham gia của 22 quốc gia Ibero-America. Phía Tây Ban Nha thúc đẩy một cộng đồng có khả năng liên kết sâu hơn với châu Âu, trong khi Cộng hòa Dominica nhấn mạnh hiệu quả ngay tại doanh nghiệp và cảng biển. Hai hướng ưu tiên có thể bổ trợ nhau nếu được cụ thể hóa bằng lịch trình thực hiện.
Các ngoại trưởng cũng ủng hộ quan điểm để vị trí Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ tới thuộc về một công dân Mỹ Latinh và Caribe. Đây là lập trường ngoại giao chung, không phải quyết định lựa chọn nhân sự của Liên Hợp Quốc. Nó thể hiện mong muốn tăng tính đại diện của khu vực tại những thiết chế toàn cầu.
Cộng hòa Dominica tuyên bố ủng hộ Honduras đảm nhận vai trò điều phối luân phiên tiếp theo. Nhiệm vụ trước mắt của các chính phủ là xác định ai chịu trách nhiệm cho từng đề xuất, ngân sách từ đâu và thời hạn nào để công chúng có thể đánh giá. Ngoại giao chỉ thực sự đến gần người dân khi những lời hứa vượt qua cửa phòng hội nghị.
