Vấn đề 'canh tác trên giấy' và vụ việc tại tỉnh Hồ Nam

Truyền hình nhà nước Trung Quốc (CCTV) vào ngày 14/7 đã phát sóng chương trình Focus Report điều tra việc gian lận trong báo cáo diện tích trồng lúa ở huyện Jianghua Yao, thành phố Yongzhou, tỉnh Hồ Nam. Theo đó, quan chức địa phương kê khai diện tích đất trồng lúa đạt 390.000 mẫu (tương đương 26.000 ha) nhằm đáp ứng mục tiêu năm 2024, nhưng thực tế diện tích chỉ khoảng 238.000 mẫu (15.866 ha). Hành động này bị cảnh báo là "canh tác trên giấy", chỉ tồn tại về mặt hồ sơ mà không có trên thực địa.

Báo cáo còn cho thấy một số nông dân đã chuyển sang trồng các loại cây trồng mang giá trị kinh tế cao hơn như la hán quả, thuốc lá, khoai môn và rau quả, nhưng quan chức vẫn khai man để đạt chỉ tiêu. Các cây lúa được trồng dọc theo các con đường nhằm tạo ấn tượng với thanh tra, nhằm che giấu việc trồng các loại cây khác xa đường đi.

An ninh lương thực và chiến lược hiện đại hóa nông nghiệp

Đảm bảo an ninh lương thực luôn là ưu tiên hàng đầu của Bắc Kinh, với mục tiêu giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu nông sản. Trung Quốc đã đẩy mạnh mở rộng đất canh tác cho các cây trồng chủ lực như lúa, lúa mì và ngô. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc chỉ mở rộng diện tích đất trồng không phải là giải pháp bền vững.

Thay vào đó, Bắc Kinh đã tập trung đầu tư mạnh mẽ vào hiện đại hóa nông nghiệp và đổi mới công nghệ. Công nghệ sinh học giống cây trồng và máy móc nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc tăng năng suất. Drone tích hợp hệ thống vệ tinh BeiDou được sử dụng để khảo sát ruộng đồng, phun thuốc trừ sâu chính xác, quản lý đồng ruộng và hỗ trợ thu hoạch, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.

Công nghệ vệ tinh BeiDou và vai trò giám sát nông nghiệp

Hệ thống vệ tinh định vị BeiDou đã được trang bị trên hơn 2,7 triệu thiết bị trong ngành nông nghiệp Trung Quốc. Máy bay không người lái (drone) tích hợp BeiDou giúp giám sát chính xác cây trồng và phát hiện các khu vực không đạt chuẩn, bao gồm cả các trường hợp "canh tác trên giấy" để có biện pháp xử lý kịp thời.

Advertisement300 × 250

Chuyên gia Zheng Linyi từ Viện Phát triển Nông thôn Trung Quốc tại Đại học Zhejiang nhận định công nghệ này vừa giúp phát hiện gian lận vừa hỗ trợ người nông dân nâng cao năng suất. Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra rằng vấn đề gốc rễ không phải là công nghệ mà là động lực kinh tế. Khi lợi nhuận trồng lúa thấp, nông dân thiếu động lực trồng lúa đúng quỹ đạo, dẫn đến tình trạng giả mạo báo cáo.

Thách thức địa hình và chính sách canh tác

Chương trình truyền hình đã làm dấy lên cuộc tranh luận về việc trồng lúa ở các vùng đồi núi của Trung Quốc vốn không thích hợp với máy móc hóa hoặc canh tác hai vụ trong năm. Việc này khiến nhiều nơi không đủ điều kiện kỹ thuật và tài chính để duy trì các quy trình sản xuất hiệu quả.

Cư dân Yongzhou, ông Liu Qiu, bình luận rằng các nhà hoạch định chính sách cần dành nhiều thời gian tiếp xúc thực tế với người dân và điều kiện đồng ruộng thay vì áp đặt các chỉ tiêu không phù hợp. Tại Jianghua, tổng diện tích đất trồng lúa được quy hoạch là khoảng 320.000 mẫu, trong khi chỉ tiêu đề ra là 390.000 mẫu thông qua kỹ thuật canh tác hai vụ.

Quan điểm về phát triển nông nghiệp bền vững

Zheng Linyi nhấn mạnh cần có cách tiếp cận khác để đảm bảo an ninh lương thực: không nên bắt ép nông dân trồng lúa mà nên hướng tới phát triển nông nghiệp hiện đại và tạo ra lợi nhuận kinh tế qua đổi mới sáng tạo và cải cách thể chế.

Số liệu trong 40 năm qua cho thấy sản lượng lương thực của Trung Quốc tăng trung bình trên 2% mỗi năm, vượt mức tăng dân số, chủ yếu nhờ cải thiện năng suất thông qua công nghệ và giống cây trồng. Ví dụ, lúa lai năng suất cao có thể nhân giống được đang mở ra tiềm năng tăng gấp đôi sản lượng gạo toàn cầu. Ngoài ra, lúa biến đổi gen chịu mặn đang được trồng ở các vùng sa mạc khô hạn của Tân Cương, nơi cây lúa truyền thống không phát triển được.

Đầu tư nghiên cứu và phát triển còn hạn chế

Giáo sư Huang Jikun của Đại học Bắc Kinh nhận xét sự tiến bộ nông nghiệp của Trung Quốc chủ yếu dựa vào các yếu tố thị trường, thể chế và công nghệ. Ông kêu gọi tăng cường ngân sách đầu tư cho nghiên cứu và phát triển để tiếp tục duy trì đà phát triển trong tương lai. Mặc dù khoản đầu tư đã tăng nhưng vẫn chưa đủ đáp ứng nhu cầu của ngành.

Việc ứng dụng công nghệ hiện đại như vệ tinh BeiDou kết hợp drone không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn làm công tác quản lý và giám sát chính xác, góp phần ngăn chặn các hành vi gian lận trong nông nghiệp, hướng tới nền sản xuất bền vững và minh bạch hơn ở Trung Quốc.