Chữ ký nghệ thuật đường phố góp phần hàn gắn cộng đồng tại Culiacán

Tại thành phố Culiacán, bang Sinaloa, Mexico, từng có thời điểm một lon sơn xịt trên tay người đi đường khiến dân chúng nghi ngờ và lo sợ. Block, một nghệ sĩ đường phố 33 tuổi, nhớ rõ những ngày tháng ấy khi các lon sơn đen không còn mang ý nghĩa nghệ thuật mà trở thành công cụ để các nhóm băng đảng đánh dấu lãnh thổ, nhà cửa hay gửi thông điệp giữa các băng nhóm đối địch.

Thông báo trên mạng xã hội kêu gọi không để ai ra ngoài với bình sơn xịt bởi có thể bị đánh đập vì “dấu hiệu” đó liên quan tới bạo lực và đe dọa. Áp lực ấy khiến nhiều người dân lo ngại và rút lui khỏi việc biểu đạt qua graffiti.

Tuy nhiên, khung cảnh tại trung tâm Culiacán hiện nay hoàn toàn khác biệt. Những bức tường xập xệ được khoác lên mình sức sống mới qua các bức tranh tươi sáng, đa sắc màu, mang thông điệp về sức mạnh cộng đồng, tình yêu và sự đoàn kết. Vào ban ngày, người lái xe ngang qua các địa điểm này đều giảm tốc để chiêm ngưỡng quá trình sáng tạo của các nghệ sĩ.

Dự án nghệ thuật mang tên Vamos Pintando ra đời với mục đích dùng nghệ thuật đường phố như một công cụ tái thiết các mối quan hệ xã hội bị tổn thương bởi bạo lực. Gabriela Camacho, điều phối viên chương trình, nhấn mạnh các bức tranh tường không chỉ là tác phẩm nghệ thuật mà còn là dịp để người dân gặp gỡ, thảo luận, và cùng xây dựng hòa bình trong cộng đồng của mình.

Trước khi một bức tranh được thực hiện, các nghệ sĩ và những người tổ chức tổ chức các cuộc họp với cư dân địa phương để lắng nghe ý kiến, khảo sát thực trạng và xác định thông điệp phù hợp nhất cho khu vực. Người dân không chỉ là khán giả mà còn chủ động góp tiếng nói, tạo nên những tác phẩm phản ánh sinh động tinh thần của từng cộng đồng.

Phong cách nghệ thuật chú trọng vào việc lan tỏa thông điệp tích cực, như thể hiện bên dưới chân cầu Culiacán, nơi các họa sĩ không ngừng làm việc trong sự quan tâm của người dân và trẻ em xung quanh.

Nghệ sĩ Yuveli Alesiram, ký hiệu tác phẩm dưới cái tên Cempasúchil, cảm nhận giá trị lớn nhất của những bức tường không phải là thời điểm tranh hoàn thiện mà là quá trình tương tác với cộng đồng – khi họ kéo đến mang nước, hỏi han và trẻ con chào đón các nghệ sĩ. Anh hy vọng mỗi người đều nhận thấy được bản thân mình trong từng nét vẽ, cảm nhận được câu chuyện đằng sau đó.

Họa sĩ Dos de Buche, với 12 năm gắn bó với graffiti, tập trung vào những biểu cảm trong khuôn mặt con người để truyền tải cảm xúc mạnh mẽ, tạo sự kết nối lâu dài với người qua lại một địa điểm.

Block cũng chia sẻ trải nghiệm gần 20 năm làm graffiti, trong đó anh đã góp sức trong dự án "Palabras que nos unen" – một tác phẩm với các câu chữ viết cách điệu, kích thích người xem dừng lại và suy ngẫm, tạm rời xa guồng quay hối hả của cuộc sống hàng ngày.

David Corrales, người dân địa phương, chứng kiến tiến trình hoàn thiện nhiều bức tranh và ấn tượng với ý nghĩa phía sau từng đoạn màu, từng nhân vật. Đối với anh, các bức tranh giúp mọi người nhớ đến một mặt khác của Culiacán – đó là con người chăm chỉ, truyền thống và đầy nghị lực, chứ không chỉ là hình ảnh đau thương liên quan đến bạo lực và ma túy.

Những tòa nhà bị bỏ hoang, ngập rác và bụi bặm giờ đây được khoác lên các tác phẩm nghệ thuật, góp phần hồi sinh diện mạo đô thị và truyền tải thông điệp tích cực, tạo ảnh hưởng lâu dài đến cư dân và khách thập phương.