Hai cách đón tiếp khác biệt
Sự tương phản trong cách đón tiếp các nhà lãnh đạo tại sân bay quốc tế Bao’an ở Shenzhen là điều không thể bỏ qua:
- Tổng thống Mỹ Donald Trump được Chủ tịch Xi Jinping đích thân ra đón khi bước xuống chuyên cơ Air Force One
- Tổng thống Nga Vladimir Putin được ông Cai Qi, quan chức cấp cao của Đảng Cộng sản và là một trong những trợ lý thân cận nhất của ông Xi, tiếp đón
- Thủ tướng Úc Anthony Albanese và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung được chào đón với nghi thức VIP, có binh sĩ Quân Giải phóng Nhân dân đứng nghiêm danh dự
- Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi được bà Zhang Qiyue, cựu đại sứ Trung Quốc tại Hy Lạp, ra đón
Thảm đỏ vẫn được trải, nhưng bà Takaichi chỉ có một đội danh dự khiêm tốn và một quan chức có cấp bậc thấp hơn những người đón các lãnh đạo khác. Tuy vậy, bà Zhang cũng có mối liên hệ với Nhật Bản: cha bà, ông Zhang Shu, từng là đại sứ Trung Quốc tại Tokyo.
Gốc rễ từ phát ngôn về Đài Loan
Nhiều người liên hệ sự đón tiếp lạnh nhạt với căng thẳng âm ỉ về Đài Loan. Tại Hội nghị APEC năm 2025 ở Hàn Quốc, bà Takaichi và ông Xi từng cam kết xây dựng quan hệ “mang tính xây dựng và ổn định”.
Nhưng chưa đầy hai tuần sau, bà nói trước Quốc hội rằng một cuộc tấn công của Trung Quốc vào Đài Loan có thể dẫn tới việc triển khai Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản nếu xung đột tạo thành mối đe dọa sống còn với Nhật Bản – quốc gia có hòn đảo cực tây Yonaguni chỉ cách Đài Loan khoảng 100 km.
Sai trái và nguy hiểm.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã lên án phát ngôn của bà như vậy, trong khi trên mạng, nhiều người cáo buộc bà kéo Nhật Bản trở lại chủ nghĩa quân phiệt thời tiền chiến. Bắc Kinh coi Đài Loan – một nền dân chủ tự quản – là một tỉnh của Trung Quốc và không loại trừ khả năng dùng vũ lực để “thống nhất”. Phía Nhật Bản cho rằng Tokyo phải lên kế hoạch cho khả năng xảy ra khủng hoảng ở eo biển Đài Loan.
Băng giá lan sang kinh tế và văn hóa
Căng thẳng ngoại giao nhanh chóng ảnh hưởng tới quan hệ kinh tế và văn hóa giữa hai nước:
- Bắc Kinh khuyến cáo công dân không đi du lịch hay du học tại Nhật Bản, cho rằng họ có thể gặp nguy hiểm mà không đưa ra bằng chứng
- Nhiều hoạt động giao lưu nhân dân bị hủy bỏ
- Việc công chiếu phim Nhật Bản tại Trung Quốc bị hoãn vô thời hạn
- Tháng 1/2026, cặp gấu trúc Xiao Xiao và Lei Lei rời vườn thú Ueno ở Tokyo, khiến Nhật Bản lần đầu không có gấu trúc kể từ năm 1972
Phía Nhật Bản nhiều lần bày tỏ mong muốn đối thoại. Tháng 5/2026, bộ trưởng hai nước có cuộc tiếp xúc cấp bộ trưởng đầu tiên kể từ khi quan hệ xấu đi, bên lề hội nghị bộ trưởng thương mại APEC. Trước hội nghị Shenzhen, Tokyo được cho là đã đề nghị Bắc Kinh bảo đảm bà Takaichi được hưởng nghi thức ngang bằng các lãnh đạo khác.
Chỉ một cái bắt tay
Trong khi ông Xi, ông Trump và ông Putin chuẩn bị cho cuộc gặp ba bên lịch sử ngày 19/11, bà Takaichi chỉ có được một cái bắt tay lịch sự và vài lời trao đổi với ông Xi tại tiệc chiêu đãi – lời nhắc rằng quan hệ Nhật – Trung vẫn chưa thoát khỏi giá lạnh.
Giới phân tích cho rằng sự lạnh nhạt có thể khiến bà Takaichi bẽ mặt, nhưng cũng có thể giúp bà củng cố sự ủng hộ từ những cử tri có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc. Đồng thời, nó cho các nước châu Á thấy quan hệ Nhật – Trung đang trở thành một yếu tố gây bất ổn trong khu vực Đông Á.
















