Hai chuyến bay trong ba ngày
Theo Bộ Quốc phòng Taiwan, hai chiếc Tu-95, được NATO gọi là "Bears", bay lên từ phía nam, tiến về phía đông hòn đảo và đi vào Vùng nhận dạng phòng không trước khi rời đi theo hướng đông bắc, ngoài khơi Keelung. Bộ này công bố bức ảnh một trong hai máy bay, được cho là chụp từ một tiêm kích F-16 của Taiwan, và cho biết lực lượng vũ trang đã sử dụng các phương tiện tình báo, giám sát và trinh sát phối hợp để theo dõi toàn bộ hành trình.
Đã phản ứng một cách thích hợp.
Hôm thứ Ba, Taiwan đã thông báo hai máy bay quân sự Nga bay theo hướng nam dọc bờ biển phía đông, đi vào vùng nhận dạng từ phía đông bắc và rời đi ở phía nam huyện Taitung. Cùng buổi sáng đó, Nhật Bản cho biết hai máy bay được cho là của Nga đã xâm phạm không phận gần Okinoshima thuộc tỉnh Fukuoka và điều tiêm kích xuất kích, trong khi Hàn Quốc cho biết máy bay Nga đã đi qua vùng phòng không của mình. Bản đồ do Bộ Quốc phòng Nhật Bản công bố cho thấy đường bay hướng nam ở phía đông Taiwan, gợi ý đó chính là những chiếc máy bay ấy.
Bóng mây trên bầu trời Shenzhen
Các chuyến bay diễn ra khi lãnh đạo 21 nền kinh tế APEC tụ hội tại Shenzhen, trung tâm công nghệ miền nam Trung Quốc đăng cai hội nghị trong hai ngày 18 và 19/11. Bên lề hội nghị, Bắc Kinh thông báo Xi Jinping, Trump và Putin sẽ gặp nhau vào thứ Năm, một cuộc hội ngộ từng được Điện Kremlin gợi mở từ tháng 9.
Các thông tin trước cuộc gặp cho biết nội dung dự kiến tập trung vào khả năng đạt thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân và cuộc chiến của Mỹ với Iran, còn Ukraine ít có khả năng được đề cập.
Trong bối cảnh đó, hai chiếc oanh tạc cơ cánh quạt chậm chạp lượn quanh Taiwan giống một màn biên đạo hơn là mối đe dọa quân sự. Moscow từ lâu ủng hộ tuyên bố của Bắc Kinh rằng Taiwan là lãnh thổ Trung Quốc, và việc phô diễn hiện diện gần hòn đảo trong lúc lãnh đạo Nga ngồi cạnh Xi Jinping càng nhấn mạnh chiều sâu của mối quan hệ đối tác ấy. Bộ Quốc phòng Nga không trả lời yêu cầu bình luận, để thông điệp được đọc qua đường bay thay vì qua bất kỳ tuyên bố nào.
Một cái bắt tay và một thông điệp
Trước đó cùng ngày thứ Năm, Stan Shih, nhà sáng lập hãng máy tính Acer 81 tuổi và là đặc phái viên của Taiwan tại hội nghị, đã bắt tay chớp nhoáng với Putin khi hội nghị khai mạc. Ông Shih được Tổng thống Lai Ching-te lựa chọn nhờ tầm nhìn quốc tế và kinh nghiệm trong ngành, và từng đại diện Taiwan tại APEC một lần trước đây, ở Sydney năm 2007. Đài Bắc thường cử doanh nhân thay vì chính khách tới diễn đàn chính để tránh va chạm chính trị, và trước chuyến đi đã yêu cầu Bắc Kinh cam kết bằng văn bản rằng phái đoàn của mình được đối xử bình đẳng.
Cái bắt tay ngắn ngủi nhưng phản chiếu hình học kỳ lạ của tuần lễ này: một nhà tiên phong công nghệ Taiwan chào nhà lãnh đạo Nga trong hội trường, trong khi oanh tạc cơ Nga vẽ đường bay dọc bờ biển hòn đảo bên ngoài. Taiwan, một nhà sản xuất chất bán dẫn lớn, đã cùng các nước phương Tây áp đặt các lệnh trừng phạt kinh tế sâu rộng lên Nga kể từ khi Moscow tiến hành cuộc xâm lược toàn diện Ukraine năm 2022, một lập trường đặt Taiwan rõ ràng về một phía của ranh giới mà cuộc gặp ở Shenzhen đang tìm cách quản lý.
Oanh tạc cơ cũ, tín hiệu mới
Tu-95 là một thiết kế từ thời Chiến tranh Lạnh. Một số phiên bản có thể mang vũ khí hạt nhân, số khác được dùng cho trinh sát và giám sát tầm xa, khiến mỗi lần xuất hiện đều mơ hồ một cách có chủ ý. Những hoạt động gần đây của chúng trong khu vực không phải điều mới: tháng 12 năm ngoái, hai chiếc Tu-95 của Nga bay từ Biển Nhật Bản vào Biển Hoa Đông để hội quân với hai oanh tạc cơ H-6 của Trung Quốc trong một chuyến bay chung tầm xa hướng ra Thái Bình Dương, khiến Nhật Bản và Hàn Quốc phải điều tiêm kích xuất kích.
Một sự xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền của Nhật Bản.
Chánh văn phòng nội các Nhật Bản đã dùng những lời này sau vụ vi phạm không phận hôm thứ Ba, khi Tokyo gửi kháng nghị tới Moscow. Với Taiwan, các chuyến bay của Nga thêm một lớp áp lực lên những gì hòn đảo vốn phải sống chung hằng ngày: quân đội Trung Quốc hoạt động quanh Taiwan mỗi ngày, và một quan chức an ninh cấp cao của Taiwan cho biết hồi đầu tháng này, quân đội và lực lượng hải cảnh Trung Quốc từng tập trung hơn 100 tàu trong khu vực.
















