Những bước chân đầu tiên trên đất Uruguay
Sau chuyến bay 14 giờ từ Rome, Giáo hoàng Leo XIV được Tổng thống Yamandú Orsi cùng hai em nhỏ mang hoa đón tại sân bay Carrasco dưới bầu trời lác đác mây. Trên xe papamobile, gió mạnh từng thổi bay chiếc mũ trắng khỏi đầu ông khi ông đi chào đám đông. Rồi trong 24 phút, bằng giọng nói rõ ràng và chắc chắn, ông kêu gọi các chính phủ Nam Mỹ làm gương cho hợp tác quốc tế, cho rằng trong thời đại mà khác biệt dễ trở thành nguồn cơn xung đột, sự kiên trì tôn trọng luật pháp và thương lượng là món quà Uruguay có thể trao cho các láng giềng.
Theo Vatican, chuyến đi kéo dài từ ngày 6 đến 17/11, trải dài 31.000 km qua 10 thành phố với 36 bài phát biểu. Ông là giáo hoàng đầu tiên tới Uruguay kể từ năm 1988 và tới Argentina kể từ năm 1987. Tại Uruguay, ông sẽ ghé Montevideo, Paysandú và Florida, nơi có đền thánh Đức Mẹ Ba Mươi Ba, quan thầy của đất nước.
Thông điệp về kinh tế và trí tuệ nhân tạo
Trong bài phát biểu đầu tiên, Giáo hoàng kêu gọi một nền kinh tế toàn cầu phục vụ tất cả mọi người, không chỉ những người giàu nhất, và tiếp tục cảnh báo về tốc độ phát triển của trí tuệ nhân tạo. Theo ông, công nghệ mới không được khiến người lao động trở thành thứ dễ dàng bị thay thế.
Người lao động không thể bị biến thành một bánh răng có thể vứt bỏ trong quá trình sản xuất.
Theo EWTN News, ông cũng kêu gọi bảo vệ sự sống từ trong bụng mẹ đến khi kết thúc tự nhiên và bảo đảm chăm sóc y tế cho mọi thành viên xã hội, đồng thời nhắc đến ca phẫu thuật của chính mình. Bà Pamela Gonzalez, luật sư 37 tuổi đến quảng trường cùng mẹ, chia sẻ rằng bà xúc động khi Giáo hoàng đến một đất nước rất thế tục như Uruguay, và cho rằng điều quan trọng là bao dung với tất cả mọi người, kể cả những ai không theo đạo.
Hành trình “trở về nhà”
Theo người phát ngôn Vatican Matteo Bruni, Giáo hoàng, người sinh ra ở Chicago nhưng dành hàng chục năm ở Peru, coi chuyến đi là sự trở về những nơi ông từng sống lâu năm và cảm thấy gắn bó sâu sắc. Trên máy bay, ông cho biết muốn chia sẻ thông điệp hòa bình và thiện chí cho mọi người, đồng thời tiết lộ đã bỏ phiếu qua đường bưu điện trong cuộc bầu cử giữa kỳ của Mỹ vì tự hào là công dân Mỹ.
Thưa Đức Thánh Cha, chúng con đang chờ ngài.
Lời mời ấy được Tổng Giám mục Montevideo gửi tới ngay sau khi Giáo hoàng Leo XIV đắc cử năm 2025, kèm lời nhắc rằng người tiền nhiệm Phanxicô chưa từng thăm Uruguay hay Argentina.
Đức Phanxicô, người Argentina, từng tới Peru năm 2018 nhưng không bao giờ trở về quê hương.
Một châu lục nhiều rạn nứt
Chuyến đi diễn ra trong bối cảnh chính trị khu vực đầy biến động:
- Tại Brazil, căng thẳng gia tăng sau khi Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva tái đắc cử hồi tháng trước; ứng viên thất bại Flávio Bolsonaro sang Mỹ và cáo buộc chính phủ ông Lula âm mưu đảo chính nhằm vào mình.
- Tại Argentina, Tổng thống Javier Milei từ chối công nhận chiến thắng của ông Lula, khiến ông đối lập với nhiều chính phủ trong khu vực.
- Tại Peru, đất nước đã trải qua tám đời tổng thống kể từ năm 2016 giữa các vụ luận tội, từ chức và bất ổn xã hội.
Theo ông Bruni, các bài phát biểu sẽ đề cập đến tàn phá môi trường, buôn bán vũ khí và bất ổn chính trị. Chủ nhật này, Giáo hoàng sẽ gặp ông Milei, nhà lãnh đạo theo chủ nghĩa tự do được coi là đồng minh thân cận của Tổng thống Mỹ Donald Trump, người từng chỉ trích Giáo hoàng sau khi ngài lên tiếng về cuộc chiến ở Iran. Giới chức Argentina dự kiến khoảng 7 triệu người sẽ tham dự các sự kiện cùng Giáo hoàng.
Sức khỏe và sứ mệnh của Giáo hội
Giáo hoàng được điều trị ung thư biểu mô tuyến phổi, dạng phổ biến nhất của ung thư phổi, hồi tháng 10. Các bác sĩ cho biết khối u khu trú và ông không cần điều trị thêm; Vatican khẳng định ông đã hồi phục hoàn toàn. Giới chuyên gia y tế gợi ý ông có thể cần nghỉ giữa các hoạt động và dùng oxy hỗ trợ khi lên vùng núi cao Andes ở Peru, nhưng chính ông nói cảm thấy “khá khỏe” và chưa bao giờ nghi ngờ về chuyến đi.
Mỹ Latinh từ lâu là khu vực có số tín đồ Công giáo đông nhất thế giới, nhưng Giáo hội đang mất dần chỗ đứng trước các giáo phái Tin Lành phát triển nhanh. Các lãnh đạo Công giáo địa phương hy vọng chuyến đi sẽ tiếp thêm sức sống cho đức tin và góp phần hàn gắn uy tín Giáo hội sau các vụ bê bối lạm dụng. Vatican cho biết Giáo hoàng sẽ có nhiều cuộc gặp với những nạn nhân bị giáo sĩ lạm dụng trong chuyến đi.
