Từ vị trí địa lý đến dự án cụ thể
Theo văn bản chính thức của Bộ Ngoại giao Panama, nước này sở hữu những tài sản cho phép đóng vai trò kết nối giữa các khu vực, gồm:
- Kênh đào Panama, một trong những hạ tầng chiến lược của thương mại thế giới.
- Sân bay quốc tế Tocumen với khả năng kết nối hàng không rộng khắp.
- Nền tảng cảng biển và hậu cần cùng mạng lưới dịch vụ quốc tế.
- Khu thương mại tự do Colón.
Theo Bộ Ngoại giao, những nguồn lực này cho phép Panama vươn xa hơn hạ tầng vật chất, trở thành nơi thúc đẩy các mối liên hệ chính trị, kinh tế, học thuật và doanh nghiệp giữa những quốc gia và khu vực vốn chưa có kênh hợp tác trực tiếp.
Kênh đào, trục của chiến lược đối ngoại
Thông cáo mô tả Kênh đào Panama là hạ tầng chiến lược kết nối các đại dương, thị trường và châu lục. Chính phủ Panama muốn dùng biểu tượng này để định hình một chính sách đối ngoại gắn với hoạt động kinh tế, với chương trình nghị sự trải rộng từ thương mại, hạ tầng, công nghệ đến giáo dục đại học và nghiên cứu.
*“Kênh đào Panama dạy chúng tôi rằng có thể kết nối những đại dương mà địa lý đã chia cắt. Hôm nay chúng tôi cũng muốn góp phần kết nối ý chí, tri thức và cơ hội.” — Javier Martínez-Acha*
Theo Ngoại trưởng Martínez-Acha, Panama có thể đóng vai trò kết nối giữa không gian Ibero-Mỹ và các đối tác ở những khu vực khác, góp phần mở rộng quan hệ của cộng đồng này với thế giới.
Ba hướng hành động
Panama đề xuất triển khai ba hướng hành động nhằm biến cam kết thành dự án cụ thể:
- Phát triển năng lực thông qua liên minh học thuật, khoa học và công nghệ, với các chương trình đào tạo, nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao tri thức.
- Xác định cơ hội trong đầu tư, hạ tầng, thương mại và chuyển đổi số giữa Ibero-Mỹ và các đối tác mới.
- Xây dựng các sáng kiến tự nguyện với mục tiêu có thể kiểm chứng, người chịu trách nhiệm và lịch trình thực hiện, với sự đồng hành của Ban Thư ký Ibero-Mỹ.
*“Chúng ta không cần nhân lên các tuyên bố. Chúng ta cần nhân lên các kết quả.” — Javier Martínez-Acha*
Bối cảnh Hội nghị Thượng đỉnh Madrid
Đề xuất được đưa ra tại Hội nghị Thượng đỉnh Ibero-Mỹ lần thứ 30 diễn ra tại Madrid trong hai ngày 4 và 5/11, đánh dấu 35 năm kể từ hội nghị đầu tiên tại Guadalajara, Mexico năm 1991. Cộng đồng Ibero-Mỹ gồm 22 quốc gia với khoảng 700 triệu dân. Tại hội nghị này, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ và Angola trở thành quan sát viên liên kết mới, còn Hiệp hội các Quốc gia Caribe trở thành quan sát viên tư vấn.
Lần đầu tiên, hội nghị có một cuộc đối thoại chính trị với các ngoại trưởng của các nước quan sát viên. Tuy nhiên, theo truyền thông Tây Ban Nha, chỉ khoảng 10 trong số 22 nhà lãnh đạo tham dự ở cấp cao nhất, phản ánh thách thức về sức hút của diễn đàn này.
Kỳ vọng và những điều còn bỏ ngỏ
Panama hy vọng đề xuất sẽ thúc đẩy các chuỗi giá trị mới, gia tăng dòng vốn đầu tư, củng cố các hành lang thương mại và kết nối các trung tâm nghiên cứu, trường đại học giữa Ibero-Mỹ, châu Phi, châu Á và Caribe. Chuyển đổi số cũng được nêu là một lĩnh vực hợp tác quan trọng.
Tuy nhiên, thông cáo chưa nêu chi tiết về chương trình cụ thể, quy mô đầu tư, các nước tham gia hay dự án đã được phê duyệt. Việc đề xuất có trở thành hiện thực hay không sẽ phụ thuộc vào mức độ cam kết của các bên và khả năng triển khai những cơ chế giám sát rõ ràng.
