Sửa đổi luật kế vị hoàng gia lần đầu sau hơn 70 năm

Quốc hội Nhật Bản vừa chính thức thông qua dự luật sửa đổi quan trọng liên quan đến luật kế vị hoàng gia, đánh dấu sự thay đổi đầu tiên kể từ năm 1947. Mục tiêu của luật mới là giải quyết nguy cơ thiếu hụt người kế vị nam trong gia đình hoàng tộc, khi hiện tại chỉ còn ba ứng viên nam khả dĩ đối với ngôi vị Hoàng đế Naruhito đang 66 tuổi.

Theo luật hiện hành, chỉ những nam giới thuộc dòng dõi cha mới có quyền thừa kế ngai vàng Nhật Bản. Các nữ thành viên hoàng gia phải rời bỏ hoàng tộc khi kết hôn với thường dân. Đây là nguyên nhân khiến Công chúa Aiko, con gái duy nhất của Hoàng đế Naruhito và Hoàng hậu Masako, mặc dù sinh năm 2001, không được phép kế vị.

Giải pháp tăng khả năng có người thừa kế nam

Bản sửa đổi mới cho phép các nam hậu duệ thuộc các nhánh hoàng tộc phụ từng bị mất địa vị sau khi Nhật Bản đầu hàng trong Chiến tranh Thế giới thứ hai được nhận lại hoàng tộc thông qua thủ tục nhận con nuôi, với điều kiện từ 15 tuổi trở lên. Mặc dù những người được nhận nuôi này không được quyền kế vị trực tiếp, nhưng con trai của họ theo dòng cha sẽ có thể trở thành người kế vị.

Hiện tại, 3 ứng viên có thể lên ngai vàng gồm Hoàng tử Akishino (60 tuổi), em trai Hoàng đế Naruhito; con trai Hoàng tử Akishino là Hoàng tử Hisahito (19 tuổi); và Hoàng thân Hitachi (90 tuổi), chú của Hoàng đế. Sửa đổi nhằm đảm bảo sự tồn tại liên tục của dòng dõi hoàng gia trong bối cảnh số lượng nam kế vị giới hạn.

Phản ứng của công chúng và tranh luận về giới tính trong kế vị

Dù Thủ tướng Sanae Takaichi ủng hộ kế hoạch này, các cuộc thăm dò ý kiến cho thấy phần lớn người dân Nhật Bản lại mong muốn cho phép phụ nữ được kế vị ngai vàng. Một khảo sát của báo Mainichi Shimbun tháng 6 cho biết có tới 73% người được hỏi đồng ý với sự hiện diện của một hoàng đế nữ, trong đó 40% còn đồng tình với việc thừa kế theo dòng nữ.

Advertisement300 × 250

Tuy nhiên, luật sửa đổi vẫn khẳng định tiếp tục giữ quyền thừa kế chỉ dành cho nam giới theo dòng dõi cha. Các nhà bình luận cho rằng quy định này không phản ánh được xu hướng công bằng giới ngày nay. Giáo sư Sven Saaler từ Đại học Sophia nhìn nhận cải cách cho thấy bình đẳng giới không phải ưu tiên hàng đầu trong vấn đề kế vị, và vai trò của phụ nữ trên ngai vàng càng bị lùi xa hơn.

Quan điểm bảo thủ và truyền thống được bảo vệ

Những người ủng hộ sửa đổi lập luận rằng kế vị hoàng gia theo dòng cha là truyền thống liên tục hơn 2.600 năm, do đó không thể coi đây là sự phân biệt giới tính. Báo Sankei Shimbun chỉ trích việc từ bỏ truyền thống này, đồng thời nhấn mạnh sự không chắc chắn hiện hữu khi chỉ có một người thừa kế nam rõ ràng là Hoàng tử Hisahito.

Chuyên gia luật hiến pháp Akira Momochi cho rằng việc thừa kế ngôi vua từ Naruhito sang Akishino rồi đến Hisahito đã được thiết lập, nên chưa thiết thực bàn tới hoàng đế nữ trong thời điểm hiện nay. Các ý kiến cũng đồng thuận rằng việc cho phép nữ thành viên hoàng gia khi kết hôn vẫn có thể ở lại trong gia đình là một bước đi thực tiễn nhằm duy trì sự ổn định cho hoàng tộc.

Quan niệm về vai trò của hoàng đế trong xã hội

Đại diện chính trị Kenichi Kawamura mô tả hoàng đế như một biểu tượng nghi lễ, tương tự như vai trò của Giáo hoàng, cầu nguyện cho sự thịnh vượng của Nhật Bản và không dính líu đến chính trị. Ông hy vọng rằng sửa đổi luật giúp tạo ra một hoàng gia ổn định, được người dân tôn trọng và yêu mến.

Mặc dù có những tranh luận và ý kiến đa chiều, việc phê duyệt sửa đổi luật kế vị hoàng gia được xem là bước tiếp theo để đảm bảo sự bền vững của ngôi vị hoàng đế trong bối cảnh xã hội hiện đại và những thách thức về nhân khẩu học.

Key takeaways from this article

  • Luật kế vị hoàng gia Nhật Bản lần đầu tiên được sửa đổi kể từ năm 1947 nhằm giải quyết nguy cơ thiếu người kế vị nam.
  • Chỉ có nam giới theo dòng cha mới được phép thừa kế ngai vàng tại Nhật Bản, nữ giới bị hạn chế kế vị.
  • Luật mới cho phép nhận lại nam hậu duệ từ các nhánh hoàng tộc từng bị mất địa vị sau Chiến tranh Thế giới thứ hai qua hình thức nhận nuôi.
  • Phần lớn người dân Nhật Bản ủng hộ việc hoàng đế nữ và kế vị theo dòng nữ, trái với quy định mới của luật.
  • Luật sửa đổi nhấn mạnh việc bảo vệ truyền thống kế vị theo dòng cha, không chấp nhận nữ kế vị ngai vàng.

Subscribe to the QMVN newsletter