Gold Fields chưa muốn nâng giá mua Northern Star: thương vụ mỏ vàng tỷ đô chờ tiếng nói từ phía Australia

Gold Fields công bố một đề nghị không ràng buộc gồm tiền mặt và cổ phiếu, với giá trị được Reuters ghi nhận khoảng 38,7 tỷ AUD, tương đương 27,1 tỷ USD. Giao dịch nếu hoàn tất có thể kết hợp các tài sản ở Australia với hoạt động quốc tế của tập đoàn Nam Phi. Nhưng đề nghị lớn không đồng nghĩa với thỏa thuận sắp xảy ra: Northern Star nói hội đồng quản trị chỉ cân nhắc các đề xuất tạo ra giá trị vượt triển vọng doanh nghiệp tự thực hiện.

Trong chuyến gặp gỡ nhà đầu tư tại Australia, Mike Fraser hạ thấp kỳ vọng về một vòng chào giá mới. Ông nhấn mạnh bên mua cần thấy được tín hiệu từ đối tác rằng một con đường thương lượng có thể tồn tại.

Điều kiện đó hiện chưa xuất hiện. Như vậy, cuộc giằng co không chỉ diễn ra ở bàn đàm phán mà còn ở cách mỗi bên thuyết phục cổ đông về giá trị tương lai của các mỏ vàng.

“Trước khi đưa ra những đề nghị mới, ít nhất phải có sự đáp lại rằng hai bên nhìn thấy một con đường phía trước.” — Mike Fraser

Lập luận trọng tâm của Gold Fields là mạng lưới mỏ tại Tây Australia có thể vận hành hiệu quả hơn nếu cùng một chủ sở hữu. Tại khu vực Kalgoorlie, Northern Star quản lý Super Pit, một trong những biểu tượng của công nghiệp vàng Australia. Phía Gold Fields ước tính tiềm năng cộng hưởng 4–5 tỷ USD từ các lợi ích về thuế, phối hợp vận hành và sử dụng cơ sở hạ tầng; đây là ước tính của doanh nghiệp chứ chưa phải lợi ích đã thành hiện thực.

Gold Fields cũng kỳ vọng công ty hợp nhất được thị trường định giá cao hơn. Theo Fraser, cổ phiếu Gold Fields giao dịch với hệ số giá trị doanh nghiệp trên EBITDA khoảng 3,5–4 lần, trong khi Northern Star khoảng 7–8 lần. Chênh lệch này giúp giải thích động lực chiến lược của người mua nhưng không tự động chứng minh giá chào mua là công bằng: tích hợp doanh nghiệp, đầu tư hạ tầng và duy trì sản lượng có thể phát sinh chi phí đáng kể.

Public Investment Corporation của Nam Phi, cổ đông lớn nhất Gold Fields với khoảng 15%, được Fraser mô tả là nhìn thấy logic của việc hợp nhất nhưng lo ngại nguy cơ đội chi phí và khả năng thực hiện kế hoạch cải tổ Northern Star. Ở phía Australia, Elliott Investment Management nắm khoảng 6% Northern Star và gây sức ép yêu cầu thay đổi hoạt động. Những nhà đầu tư này không nhất thiết muốn cùng một giải pháp hay cùng một nhịp độ.

Northern Star đã lựa chọn phương án tự cải tổ thay vì chấp nhận mức định giá hiện tại. Đối với các cổ đông, phép so sánh phải đặt hai kịch bản cạnh nhau: số tiền và cổ phiếu có thể nhận hôm nay, so với giá trị của kết quả cải thiện hoạt động trong nhiều năm tới. Fraser khẳng định ông có thể rời bỏ thương vụ nếu không đạt đồng thuận về việc tạo giá trị. Lời cảnh báo ấy cũng nhắc rằng kỷ luật vốn quan trọng chẳng kém tham vọng quy mô.