Tổng thống Tinubu đề xuất sửa đổi Hiến pháp nhằm thành lập cảnh sát địa phương tại Nigeria

Ngày 15/6/2026, Tổng thống Nigeria Bola Tinubu đã chính thức chuyển tới Hạ viện nước này dự luật sửa đổi Hiến pháp Liên bang năm 1999 nhằm tạo tiền đề pháp lý cho việc thành lập lực lượng cảnh sát thuộc các bang. Đây được xem là bước cải tổ quan trọng nhất trong hệ thống cảnh sát Nigeria kể từ khi đất nước trở lại nền dân chủ đa đảng vào năm 1999.

Trong bức thư gửi đến Chủ tịch Hạ viện, ông Tajudeen Abbas, Tổng thống Tinubu nhấn mạnh tầm quan trọng của dự luật trong chiến lược cải tổ an ninh của chính phủ hiện tại và đề nghị các đại biểu Quốc hội xem xét, thông qua với tiến độ nhanh. Ông cho biết dự luật nhằm tạo ra “kênh pháp lý Hiến pháp để thành lập các Dịch vụ Cảnh sát Bang”, giúp nâng cao năng lực phản ứng trước những thách thức an ninh ngày càng gia tăng.

Dự luật xây dựng dựa trên những nỗ lực trước đó của Hạ viện liên quan đến việc thiết lập cảnh sát cấp bang, đồng thời bổ sung các biện pháp bảo đảm để hệ thống cảnh sát kép có thể vận hành một cách hiệu quả và minh bạch. Tổng thống Tinubu nhấn mạnh sự cần thiết của việc chuyển đổi này nhằm tái cơ cấu kiến trúc an ninh quốc gia, qua đó bảo vệ tốt hơn cho người dân.

Hiện nay, Nigeria chỉ duy trì một hệ thống cảnh sát tập trung dưới sự điều hành của Nigeria Police Force theo quy định trong Hiến pháp 1999. Tuy nhiên, những thách thức từ các loại hình tội phạm phức tạp như khủng bố, băng nhóm cướp bóc, bắt cóc, bạo lực cộng đồng ngày càng gia tăng đã làm quá tải hệ thống này. Nhiều chuyên gia an ninh, các lãnh đạo bang và nhà vận động cải cách đề nghị phân quyền cảnh sát xuống cấp bang nhằm khắc phục hạn chế hiện tại.

Kể từ những năm gần đây, phong trào ủng hộ cảnh sát địa phương tại Nigeria ngày càng mạnh mẽ, với các lực lượng bán quân sự do bang hoặc khu vực tổ chức như Amotekun ở Tây Nam, Ebube Agu ở Đông Nam và các tổ chức dân phòng khác được xem là ví dụ bổ trợ cho các cơ quan an ninh liên bang.

Ủng hộ cảnh sát bang nhấn mạnh rằng việc phân quyền sẽ nâng cao khả năng thu thập tình báo, rút ngắn thời gian phản ứng và tăng cường mối quan hệ cộng đồng với lực lượng an ninh. Tuy nhiên, bên cạnh sự đồng thuận này, nhiều lo ngại cũng được đặt ra về nguy cơ lạm quyền chính trị khi cảnh sát thuộc từng bang có thể bị sử dụng sai mục đích bởi các nhà lãnh đạo địa phương.

Trước đây, Ủy ban Xem xét Hiến pháp của Hạ viện đã cân nhắc nhiều đề xuất sửa đổi về cảnh sát địa phương nhưng chưa có dự luật nào vượt qua toàn bộ quy trình bao gồm cần ít nhất hai phần ba số phiếu tại cả hai viện Quốc hội và được tối thiểu 24 trong số 36 nghị viện bang phê chuẩn.

Nếu dự luật được thông qua đầy đủ, Nigeria sẽ chính thức áp dụng hệ thống cảnh sát kép, với cảnh sát liên bang và cảnh sát các bang hoạt động song song và hợp pháp theo khung pháp lý mới. Điều này dự kiến sẽ khơi dậy nhiều cuộc tranh luận sâu rộng về cấu trúc, phạm vi quyền hạn, nguồn tài chính, giám sát và các biện pháp bảo đảm hoạt động cho lực lượng cảnh sát bang trong thời gian tới.