Thổ Nhĩ Kỳ giữa cơn bão quỹ đầu tư 20 tỷ USD: dòng tiền tháo chạy về ngân hàng, Thống đốc Karahan cam kết giữ ổn định giá cả

Theo Thống đốc Fatih Karahan, phần lớn số tiền rút khỏi các quỹ thị trường tiền tệ và các quỹ tương tự trong thời gian gần đây đã được chuyển sang tiền gửi ngân hàng. Nhà đầu tư cá nhân vẫn tiếp tục bán ngoại tệ và kim loại quý, trong khi nhu cầu đối với trái phiếu ngắn hạn tăng lên, kéo lợi suất ở các kỳ hạn ngắn đi xuống. Ông cũng cho biết làn sóng rút vốn khỏi các quỹ đã chậm lại, và tỷ trọng đồng lira trong danh mục tiết kiệm vẫn ổn định quanh mức 61%.

*“Chúng tôi đánh giá rằng thị trường quỹ nhìn chung vẫn tiếp tục vận hành lành mạnh và không có vấn đề nào ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống tài chính.” — Fatih Karahan*

Thống đốc thừa nhận những biến động trên thị trường tài chính trong nước và quốc tế đã khiến phần bù rủi ro tín dụng của Thổ Nhĩ Kỳ và mức dao động tỷ giá tăng lên, dù chỉ ở mức hạn chế. Thông điệp của ông rõ ràng: cơn bão đang được khoanh vùng, và tiền của người dân phần lớn vẫn ở lại trong hệ thống ngân hàng nội địa thay vì tháo chạy sang đô la hay vàng.

Những phát biểu của ông Karahan diễn ra giữa một trong những cuộc khủng hoảng quỹ đầu tư nghiêm trọng nhất ở Thổ Nhĩ Kỳ. Theo báo chí Thổ Nhĩ Kỳ, một số quỹ đã mua lượng lớn cổ phiếu của các công ty có thanh khoản thấp, đẩy giá lên, làm lợi nhuận báo cáo tăng vọt và thu hút thêm tiền của người tiết kiệm. Một số con số chính:

Từ ngày 1/10, SPK bắt đầu chi trả tạm thời cho nhà đầu tư, tối đa 1 triệu lira mỗi người cho mỗi quỹ, ưu tiên các quỹ thị trường tiền tệ. Quỹ Bảo hiểm Tiền gửi (TMSF) cũng mở tài khoản để những người hưởng “lợi nhuận bất chính” trước khi quỹ bị thanh lý tự nguyện hoàn trả.

Bên cạnh cuộc khủng hoảng quỹ, ông Karahan nhắc lại quyết tâm của Ngân hàng Trung ương trong việc kéo giảm lạm phát, dù cảnh báo rằng bất ổn địa chính trị vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến tiến trình này. Tăng trưởng kinh tế đã chậm lại trong quý II khi nhu cầu trong nước suy yếu, nhưng các cú sốc nguồn cung lại hạn chế mức cải thiện của lạm phát chung.

*“Chúng tôi sẽ tiếp tục sử dụng mọi công cụ một cách quyết đoán để theo đuổi ổn định giá cả.” — Fatih Karahan*

Thống đốc cho biết ngân hàng sẽ duy trì sự thận trọng để bảo vệ những thành quả đã đạt được trong cuộc chiến chống lạm phát. Đối với nhiều nhà quan sát, đây là tín hiệu cho thấy Ngân hàng Trung ương khó vội vàng nới lỏng chính sách tiền tệ trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động.

Ông Karahan cũng chỉ ra rằng mối quan hệ thương mại chặt chẽ của Thổ Nhĩ Kỳ với khu vực bị ảnh hưởng bởi chiến tranh ở Trung Đông đã đè nặng lên ngoại thương. Cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran, kéo dài từ tháng 2, đã làm gián đoạn eo biển Hormuz và đẩy giá năng lượng lên cao – một đòn mạnh đối với nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng như Thổ Nhĩ Kỳ.

Theo ông, những tác động lan rộng hơn của cuộc xung đột có thể khiến triển vọng lạm phát toàn cầu thêm xấu đi. Với Thổ Nhĩ Kỳ, điều đó đồng nghĩa với việc nhiệm vụ kéo giảm lạm phát vốn đã khó khăn nay càng phức tạp hơn, khi những cú sốc từ bên ngoài chồng lên cuộc khủng hoảng niềm tin bên trong.

Về mặt chính trị, Phó Tổng thống Cevdet Yılmaz dự kiến báo cáo trước phiên họp toàn thể Quốc hội về cuộc điều tra các quỹ vào ngày 7/10. Bà Özlem Zengin, Phó chủ tịch nhóm nghị sĩ của Đảng Công lý và Phát triển (AKP) cầm quyền, khẳng định bất kỳ ai vi phạm pháp luật hay chiếm đoạt tiền của người dân đều sẽ phải chịu trách nhiệm, bất kể quan điểm chính trị, chức vụ hay mối quan hệ.

Tuy nhiên, phe đối lập và giới bình luận đặt câu hỏi về chất lượng giám sát của cơ quan quản lý, khi Bộ Tư pháp cho biết đã nhận thấy những biến động bất thường từ tháng 2/2025. Một số nhà kinh tế còn cáo buộc người trong cuộc đã rút tiền trước khi quỹ bị phong tỏa. Câu chuyện vì thế đã vượt ra khỏi những con số: đó là phép thử cho niềm tin của người dân vào hệ thống tài chính và các thể chế giám sát của đất nước.