Medetomidine len lỏi vào ma túy đường phố Anh, làm phức tạp cuộc chiến chống quá liều ở Scotland

Medetomidine không phải là một “ma túy mới” theo nghĩa dược học. Đây là thuốc chủ vận thụ thể alpha-2 được phát triển để gây an thần và giảm đau trong thú y, đặc biệt ở chó và mèo. Điều khiến giới độc chất học lo ngại là hiệu lực của nó cao hơn nhiều so với xylazine, một thuốc an thần thú y khác đã trở nên quen thuộc trong các cuộc thảo luận về fentanyl tại Bắc Mỹ. Hội đồng Cố vấn về Lạm dụng Ma túy của Anh (ACMD) đánh giá medetomidine có thể mạnh hơn xylazine khoảng 200 lần trên hệ alpha-2, vì vậy chỉ một lượng rất nhỏ cũng có khả năng làm thay đổi đáng kể tác dụng của một liều heroin hoặc fentanyl không được kiểm soát.

Tác dụng của medetomidine có tính hai pha và khó lường với người sử dụng ma túy bất hợp pháp: co mạch ngoại biên có thể đẩy huyết áp lên cao, trong khi tác động trung ương gây buồn ngủ sâu, nhịp tim chậm và sau đó có thể xuất hiện tụt huyết áp. Khi đi cùng opioid hoặc benzodiazepine, nguy cơ mất ý thức, suy hô hấp và biến chứng tim mạch trở nên khó đánh giá hơn. Việc người dùng thường không biết chất này có mặt trong liều họ mua là yếu tố làm rủi ro tăng lên đáng kể.

“Tác dụng an thần của ma túy có chứa opioid cùng medetomidine có thể không đáp ứng hoàn toàn với naloxone.” — Hội đồng Cố vấn về Lạm dụng Ma túy của Anh

Naloxone vẫn phải được dùng khi nghi ngờ quá liều opioid vì nó có thể cứu sống bằng cách đảo ngược thành phần heroin hoặc fentanyl. Tuy nhiên, naloxone không tác động lên thụ thể alpha-2, nên người bệnh có thể vẫn còn an thần sâu, nhịp tim chậm hoặc bất ổn huyết áp sau khi phần opioid đã được đối kháng.

Điều đó buộc nhân viên cấp cứu phải nghĩ rộng hơn: bảo đảm đường thở, hỗ trợ hô hấp, theo dõi tim mạch và chuyển viện khi cần thay vì xem một liều naloxone như điểm kết thúc của xử trí.

Trong thú y, atipamezole được dùng để đảo ngược tác dụng của medetomidine, nhưng hiện chưa có phác đồ an toàn và được chứng minh cho người bị quá liều ngoài cộng đồng. Việc đảo ngược quá nhanh một thuốc alpha-2 có thể gây phản ứng bật lại như nôn, nhịp tim nhanh và tăng huyết áp. Vì vậy, câu hỏi không chỉ là “có thuốc giải hay không”, mà là liệu có thể sử dụng một chất đối kháng với liều lượng, tốc độ và môi trường theo dõi đủ an toàn cho người đã đồng thời dùng nhiều chất hay không.

Scotland đang trở thành một điểm quan sát quan trọng của châu Âu đối với medetomidine. Dữ liệu được dẫn lại trong tháng 10 cho thấy khoảng 20% mẫu heroin Scotland được xét nghiệm từ tháng 4 đến tháng 7 có chất này. Các báo cáo trước đó cũng ghi nhận medetomidine trong một số viên “benzo” đường phố. Đây là lý do hệ thống cảnh báo sớm, phòng xét nghiệm và dịch vụ giảm hại cần chia sẻ dữ liệu nhanh hơn, bởi một loại tạp chất mạnh có thể thay đổi hồ sơ nguy cơ của thị trường chỉ trong vài tuần.

Glasgow đã có cơ sở tiêu thụ ma túy an toàn The Thistle, nơi người sử dụng có thể dùng chất đã có sẵn dưới sự giám sát của nhân viên y tế. Những mô hình như vậy không làm biến mất ma túy bất hợp pháp, nhưng giúp phát hiện mô hình ngộ độc mới, xử lý cấp cứu sớm và kết nối người dùng với điều trị. Chính phủ Anh cũng đã chấp nhận khuyến nghị của ACMD về tăng thông tin công cộng, mở rộng xét nghiệm medetomidine và đưa chất này vào Class C khi có thời gian nghị viện để thực hiện.