Thông điệp hòa dịu trong bối cảnh mới
Phát biểu bên ngoài tòa nhà Văn phòng Tổng thống ở Đài Bắc hôm thứ Bảy, ông Lại Thanh Đức cho biết Đài Loan hoan nghênh việc hai cường quốc đối thoại để giảm rủi ro xung đột. Đây là bài phát biểu Song Thập thứ ba của ông kể từ khi nhậm chức tháng 5/2024.
“Chúng tôi hoan nghênh việc Mỹ và Trung Quốc quản lý cạnh tranh thông qua đối thoại nhằm giảm nguy cơ xung đột và chiến tranh.” — Lại Thanh Đức
Tuy vậy, ông vẫn cáo buộc Bắc Kinh tiếp tục gây sức ép bằng các hoạt động quân sự và vùng xám nhằm thay đổi hiện trạng. Ông cảnh báo về “chuỗi cung ứng đỏ” – thuật ngữ chỉ các chuỗi cung ứng lấy Trung Quốc đại lục làm trung tâm – và khẳng định tăng chi tiêu quốc phòng không nhằm khiêu khích mà để răn đe chiến tranh. Ông nói Đài Loan sẵn sàng đối thoại với đại lục, nhưng phải trên cơ sở bình đẳng và tôn trọng.
Phản ứng cứng rắn từ Bắc Kinh
Bà Trương Hàm, người phát ngôn Văn phòng Sự vụ Đài Loan của Quốc vụ viện Trung Quốc, cho rằng bài phát biểu đã đánh lạc hướng dư luận và cáo buộc ông Lại bám giữ “tư duy ly khai”, thổi phồng “mối đe dọa từ đại lục”. Bà khẳng định Bắc Kinh sẽ kiên quyết trấn áp lực lượng ly khai, phản đối can thiệp từ bên ngoài, đồng thời thúc đẩy quan hệ hai bờ “hòa bình và hội nhập”, nhưng không bình luận về phát ngôn của ông Lại liên quan đến đối thoại Mỹ – Trung.
“Bài phát biểu của Lại Thanh Đức bất chấp sự thật, đánh lừa công chúng và bộc lộ động cơ đen tối.” — Trương Hàm
Giới phân tích nói gì
Các học giả ở cả hai bờ eo biển đều nhận thấy sắc thái mới trong bài phát biểu, dù đánh giá khác nhau về ý nghĩa của nó:
Giáo sư Chu Tùng Lĩnh (Đại học Liên hợp Bắc Kinh) nhận xét ông Lại tránh các cụm từ khiêu khích, nhưng lập trường ủng hộ độc lập không thay đổi.
Ông Vương Côn Nghĩa (Hội Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế Đài Loan) cho rằng ông Lại thể hiện “linh hoạt chiến lược” hơn, nhưng nhấn mạnh lợi ích của Đài Loan không được hy sinh trong đàm phán giữa các cường quốc.
Ông Đường Thiệu Thành (Đại học Chính trị Quốc gia Đài Loan) đánh giá đây là “diễn biến tích cực nhưng còn xa mới đủ”, và Bắc Kinh sẽ nhìn vào hành động hơn là lời nói.
Ông Lại cũng nhấn mạnh thành tích kinh tế, cho biết tăng trưởng của Đài Loan năm nay dự kiến vượt 11%, mức cao nhất trong 39 năm, đồng thời cam kết mở rộng phúc lợi xã hội và phát triển công nghiệp công nghệ cao.
