58 triệu bảng cho hành trình tìm sự thật
Theo BBC và Bộ Quốc phòng, chi phí cho nhóm điều tra tính đến cuối năm tài chính 2024-2025 là 14,68 triệu bảng, gồm lương chủ tịch Sir Charles Haddon-Cave, thư ký, luật sư và chuyên gia. Ủy ban khẳng định chi tiêu hợp lý và được giám sát theo pháp luật. Tuy nhiên, sau yêu cầu theo Luật Tự do Thông tin, Bộ Quốc phòng cho biết tổng chi phí lên tới 58 triệu bảng tính đến tháng 3 năm 2026, gồm cả chi phí của Bộ và nhóm điều tra.
Con số này gồm 74 nhân viên dành hơn 50% thời gian cho điều tra. Hiệp hội Trung đoàn SAS đại diện hơn 5.000 cựu binh và quân nhân đang phục vụ nói họ cam kết hỗ trợ điều tra để đạt giải pháp kịp thời, nhưng bản chất kéo dài đang gây tác hại đáng kể, ảnh hưởng danh tiếng trung đoàn, sức khỏe tinh thần thành viên và hiệu quả hoạt động của một yếu tố then chốt trong phòng thủ quốc gia.
Những cáo buộc trong các cuộc đột kích ban đêm
Ủy ban được thành lập để điều tra tội ác chiến tranh bị cáo buộc do SAS gây ra từ năm 2010 đến 2013, trong các cuộc đột kích ban đêm nhắm vào Taliban, gọi là Deliberate Detention Operations. Những cáo buộc gồm SAS bị buộc tội sát hại tù nhân và thường dân không vũ trang, trong đó có cả trẻ em.
Theo BBC Panorama 2022 và AOAV, ReliefWeb, có tới 80 vụ giết hại dân thường bất hợp pháp và che đậy trong ít nhất 30 vụ riêng biệt từ 2010 đến 2013. Một đơn vị SAS bị cáo buộc giết 54 người trong sáu tháng ở tỉnh Helmand từ tháng 11 năm 2010 đến tháng 5 năm 2011. Bằng chứng về tội ác chiến tranh bị che giấu, chuỗi chỉ huy không hành động dù có lo ngại từ bên trong, và dữ liệu máy tính bị xóa trước khi điều tra viên đến.
Các điểm chính được ủy ban xem xét:
Đột kích ban đêm vào khu nhà gia đình tìm chiến binh Taliban, dẫn đến hơn 80 ca tử vong.
Cáo buộc giết người ngoài vòng pháp luật, gồm tù nhân bị trói và trẻ em không vũ trang.
Lo ngại về tính bí mật trong hoạt động SAS và các điều tra trước kết thúc quá sớm.
Xóa dữ liệu vĩnh viễn khỏi máy chủ trụ sở Anh ngay trước khi điều tra viên đến kiểm tra.
"Mục tiêu là báo cáo, ít nhất là trên cơ sở tạm thời, trong vòng 12-18 tháng" - Lord Justice Haddon-Cave
Tiếng nói từ quân đội và gia đình nạn nhân
Mặc dù phần lớn công việc tiến hành trong phiên kín để bảo vệ danh tính nhân viên đang tại ngũ, một số bằng chứng đã công bố trên trang web điều tra. Ủy ban nghe lời khai từ nhân sự cấp cao quân đội Anh cho rằng SAS thực hiện giết người ngoài vòng pháp luật. Cựu sĩ quan cấp cao mật danh N1466 nói quân đội phạm tội ác chiến tranh và chuỗi chỉ huy không hành động. Theo Reuters, Al Jazeera và AOAV, sĩ quan này cho biết có thất bại hệ thống trong xử lý cáo buộc.
Luật sư đại diện gia đình nạn nhân, Tessa Gregory của Leigh Day, nói đây là bằng chứng rất quan trọng từ sĩ quan giàu kinh nghiệm. Gia đình Afghanistan lo ngại việc binh sĩ SAS từ chối đưa ra bằng chứng, dựa vào đặc quyền. Trong khi đó, SASRA nói tác động tích lũy của hàng thập kỷ giám sát pháp lý từ Bắc Ireland, Iraq, Afghanistan và Syria đang tạo gánh nặng cho cá nhân, gia đình và hiệp hội.
Bối cảnh các cuộc điều tra công tại Vương quốc Anh
Các cuộc điều tra công khai hiếm khi nhanh chóng hoặc tiết kiệm. Cuộc điều tra về Chủ nhật Đẫm máu, kết luận việc binh lính Anh giết 13 người biểu tình ở Bắc Ireland năm 1972 là không chính đáng, đã mất 12 năm và tốn hơn 190 triệu bảng theo Hansard và BBC. Theo Wikipedia, chính phủ Anh từ 1990 đến 2017 đã chi ít nhất 630 triệu bảng cho các cuộc điều tra công, đắt nhất là Bloody Sunday 210,6 triệu bảng. So với đó, 58 triệu bảng của IIRTA mới hơn ba năm rưỡi và vẫn tiếp tục tăng, cho thấy sự phức tạp của việc điều tra lực lượng đặc nhiệm tinh nhuệ nhất.

















