Một biểu tượng sinh ra từ sự khác biệt
Khi Elon Musk vén màn Cybertruck tại Hawthorne, California, tháng 11/2019, ông không giới thiệu một phiên bản cải tiến của chiếc bán tải truyền thống. Tesla đặt trước công chúng một thân xe vuông vức, bề mặt kim loại sáng bóng và hình khối có chủ ý gây chia rẽ. Dáng vẻ ấy tạo ra hiệu ứng truyền thông tức thì: người hâm mộ nhìn thấy tương lai, còn không ít người mua xe thực dụng đặt câu hỏi về kích thước, tầm nhìn và khả năng sử dụng hằng ngày.
Ngay trên sân khấu, cuộc thử nghiệm kính chống va đập trở thành một tình huống khó quên. Hai tấm kính nứt khi bị ném bóng kim loại, trái với kỳ vọng của màn trình diễn. Đến sự kiện bàn giao xe tháng 11/2023, Tesla thực hiện một cuộc thử nghiệm khác bằng bóng chày và kính chịu được cú ném. Câu chuyện hai lần biểu diễn là phép ẩn dụ cho cả hành trình: lời hứa công nghệ cần được kiểm chứng liên tục, không thể chỉ dựa vào khoảnh khắc ra mắt.
Các khoản đặt chỗ có thể hoàn tiền ban đầu tăng nhanh. Musk nói số lượng đã đạt 146.000 sau hai ngày và khoảng 250.000 trong năm ngày đầu. Tuy nhiên, khoản cọc 100 USD không phải là hợp đồng mua xe chắc chắn. Sự quan tâm trên mạng và nhu cầu chi tiền thực sự là hai thước đo khác nhau, nhất là với một sản phẩm có giá thành và điều kiện sử dụng phức tạp.
Chờ đợi kéo dài, giá bán rời xa lời hứa
Tại sự kiện công bố năm 2019, Tesla dự kiến bắt đầu sản xuất cuối năm 2021. Mốc thời gian lần lượt lùi sang 2022 rồi 2023 trong bối cảnh thách thức chuỗi cung ứng và sản xuất.
Xe đầu tiên rời dây chuyền thử nghiệm tại Gigafactory Texas vào tháng 7/2023; lễ giao xe thương mại diễn ra ngày 30/11 cùng năm. Khoảng cách bốn năm từ ý tưởng đến khách hàng đủ dài để kỳ vọng và thị trường cùng thay đổi.
Khoảng cách về giá còn rõ rệt hơn. Bản một động cơ từng được giới thiệu từ 39.900 USD; bản hai động cơ 49.900 USD và cấu hình cao nhất 69.900 USD. Khi xe xuất hiện trên thị trường cuối năm 2023, mức khởi điểm đã lên khoảng 60.990 USD. Trong năm 2026, Tesla nhiều lần điều chỉnh các phiên bản, với một cấu hình hai động cơ từng ở mức 59.990 USD trong thời gian ngắn rồi tăng đáng kể.
Trước thông báo điều chỉnh sản xuất, Reuters ghi nhận các mức niêm yết khoảng 82.490 USD, 92.490 USD và 102.490 USD cho ba cấu hình. Ở các mức giá này, người mua phải cân nhắc không chỉ thiết kế độc đáo mà còn tiện ích, bảo hiểm, sửa chữa và giá trị bán lại. Việc giá thay đổi liên tục khiến bài toán lựa chọn của người tiêu dùng khó dự đoán hơn.
Mười một lần triệu hồi và giới hạn của sự mới lạ
Theo tổng hợp của Reuters dựa trên Cơ quan An toàn Giao thông Đường cao tốc Quốc gia Mỹ (NHTSA), Cybertruck đã trải qua 11 đợt triệu hồi kể từ khi giao xe cuối năm 2023. Con số này gồm cả những vấn đề có thể khắc phục bằng cập nhật phần mềm từ xa lẫn những lỗi cần đưa xe tới xưởng. Không phải mỗi lệnh triệu hồi đều phản ánh cùng một mức độ nguy hiểm, nhưng tổng thể khiến khách hàng phải quan tâm hơn đến độ hoàn thiện và độ tin cậy.
Tháng 4/2024, Tesla triệu hồi 3.878 xe vì miếng ốp bàn đạp ga có thể lỏng và mắc vào phần nội thất. Tháng 3/2025, một đợt triệu hồi liên quan tới 46.096 xe xuất phát từ nguy cơ chi tiết ốp ngoại thất tách khỏi thân xe. Những trường hợp như vậy chạm đúng vào kỳ vọng căn bản của người dùng: dù hình thức có khác thường đến đâu, chiếc xe vẫn phải vận hành ổn định và an toàn.
Công bằng mà nói, một đợt triệu hồi là cơ chế sửa sai trong hệ thống quản lý chất lượng, không phải tự động chứng minh mọi xe đều hỏng. Song khi lặp lại cùng chuyện chậm tiến độ và tăng giá, các đợt sửa lỗi có thể bào mòn niềm tin. Danh tiếng của thương hiệu công nghệ không thay thế được việc chứng minh sản phẩm qua trải nghiệm dài hạn.
Từ bán tải thép sang cược lớn với taxi tự lái
Tesla từng nhắm đến quy mô sản xuất Cybertruck rất lớn. Reuters cho biết doanh số tại Mỹ đạt khoảng 38.965 xe năm 2024 rồi giảm còn 20.237 xe năm 2025, thấp xa mức 250.000 xe mỗi năm từng được Musk hình dung. Giá cao, thiết kế gây tranh luận và thị trường bán tải điện khó khăn là những yếu tố được giới phân tích đề cập. Số người thích nhìn ngắm một chiếc xe không nhất thiết tương ứng với số người muốn sở hữu nó.
Theo thông báo mới, việc thu hẹp sản xuất tại Texas nhằm giải phóng không gian và nguồn lực cho Cybercab. Đó là một lựa chọn phân bổ vốn và năng lực công nghiệp, đồng thời phản ánh tham vọng chuyển trọng tâm từ xe điện cá nhân sang tự hành và robot. Nhưng Cybercab cũng đối mặt với câu hỏi lớn về pháp lý, an toàn, công nghệ và khả năng tạo lợi nhuận. Tesla đang chuyển từ một cuộc đặt cược đầy rủi ro sang một cuộc đặt cược khác.
Với chủ xe hiện tại, câu hỏi thực tế là phụ tùng, hỗ trợ kỹ thuật và giá trị còn lại sẽ ra sao. Với ngành ô tô, Cybertruck để lại một di sản hai mặt: nó thúc đẩy trí tưởng tượng thiết kế và thử nghiệm sản xuất, nhưng đồng thời nhắc rằng đổi mới chỉ được công nhận bền vững khi giải quyết tốt nhu cầu thực. Cột mốc giữa năm 2027 sẽ cho thấy Tesla điều chỉnh chiến lược đến đâu, chứ chưa phải bằng chứng mọi chiếc Cybertruck sắp biến mất.
