Một quê nhà có tên, trước khi thành tro bụi
Zammona, còn được gọi là Zin Paing Nyar theo tiếng Myanmar, từng là cụm làng có đồng ruộng, ao cá, chợ và trường học. Mustafa Kamal lớn lên tại đây trong một gia đình coi trọng giáo dục; cha ông dạy học, còn ông trở thành thương nhân. Người chủ cửa hàng Mohammed Yunus nhớ thời khách hàng người Rakhine theo Phật giáo cũng đến mua bán. Những mối quan hệ đời thường ấy cho thấy bức tranh cộng đồng từng phức tạp và gần gũi hơn những khẩu hiệu thù hận xuất hiện về sau.
Sự kỳ thị với người Rohingya tích tụ qua nhiều thập niên. Việc bị tước quyền công dân, hạn chế đi lại, tiếp cận trường lớp và sinh hoạt tôn giáo dần làm đời sống của họ thu hẹp. Theo tường thuật của The New York Times, con gái Kamal từng bị một quan chức cấm sinh quá hai con. Đằng sau chính sách và định kiến là những tổn thất rất cụ thể: một đứa trẻ không được đến trường, một gia đình không được tự quyết định tương lai của mình.
Sau những vụ tấn công đồn an ninh năm 2016 và tháng 8/2017 do các tay súng Rohingya tiến hành, quân đội Myanmar mở các chiến dịch đáp trả quy mô lớn. Các nhân chứng mô tả việc giết người, hiếp dâm và phóng hỏa làng mạc; phía Myanmar lâu nay bác bỏ cáo buộc diệt chủng. Với Kamal, lúc súng nổ vang gần làng, lựa chọn duy nhất là đưa vợ con chạy đi, mang theo vài giấy tờ chứng minh họ từng thuộc về nơi ấy.














