Khoảnh khắc được chờ đợi suốt nhiều năm
Ngày 19/11, từ căn lều tre và bạt nhựa chật chội, bà Rahama Khatun theo dõi phiên tuyên án qua chiếc điện thoại thông minh. Khi nghe thẩm phán đọc phán quyết, người phụ nữ 43 tuổi khẽ thốt lên lời tạ ơn Thượng đế.
Trái tim tôi tràn ngập niềm vui khi nghe rằng công lý cuối cùng đã được thực thi.
Tòa án Công lý Quốc tế kết luận rằng hàng nghìn vụ sát hại và bạo lực tình dục trên diện rộng do lực lượng an ninh Myanmar gây ra năm 2017 cấu thành tội diệt chủng do nhà nước bảo trợ. Đây mới là lần thứ tư kể từ Holocaust một tòa án quốc tế xác lập tội danh này. Theo tòa, quân đội Myanmar đã hành quyết hàng loạt đàn ông và trẻ em trai, cưỡng hiếp phụ nữ Rohingya và đốt phá hàng trăm ngôi làng.
Ngày định mệnh ở làng Inn Din
Tháng 9/2017, binh sĩ Myanmar ập đến ngôi làng Inn Din. Chồng bà Khatun, ông Shaker Ahmed, 45 tuổi, cùng anh trai và anh rể bà nằm trong số 10 người đàn ông Rohingya bị sát hại, theo cuộc điều tra của Reuters.
Những nạn nhân là ngư dân, chủ tiệm và học sinh, nhưng quân đội khẳng định họ thuộc một nhóm 200 “kẻ khủng bố” tấn công lực lượng an ninh. Bà Khatun kể bà đã van xin, bám chặt lấy chồng, cho đến khi một binh sĩ chém vào tay bà bằng dao rựa rồi lôi ông đi.
Đó là lần cuối cùng tôi thấy anh ấy còn sống.
Quân đội Myanmar sau đó kết án bảy binh sĩ 10 năm tù vì vụ thảm sát Inn Din, nhưng họ được thả sớm sau chưa đầy một năm. Trong khi đó, hai phóng viên Reuters điều tra vụ việc đã bị giam giữ hơn 500 ngày.
Hành trình chạy trốn trong mưa
Khi bạo lực lan khắp miền bắc Rakhine, bà Khatun, khi ấy mang thai bảy tháng, dắt tám đứa con rời làng, đi bộ nhiều ngày dưới mưa về phía Bangladesh. Đôi chân sưng phù khiến bà gần như không thể bước tiếp. Cả gia đình mắc kẹt nhiều ngày trên một bãi cát gần biên giới trước khi một người lái thuyền đưa họ sang bờ bên kia.
Họ chỉ là một phần trong làn sóng hàng trăm nghìn người Rohingya tháo chạy năm 2017, mang theo những lời kể ám ảnh về phóng hỏa, cưỡng hiếp và giết chóc. Liên Hợp Quốc khi đó gọi chiến dịch đàn áp của quân đội Myanmar là “ví dụ điển hình về thanh lọc sắc tộc”.
Giấc mơ trở về quê hương
Gần một thập kỷ sau, bà Khatun sống cùng bốn người con nhỏ nhất, 13, 12, 10 và 9 tuổi, trong một căn lều chật chội; năm người con lớn đã lập gia đình. Bà vẫn khao khát trở về Rakhine, nơi giao tranh giữa quân đội Myanmar và nhóm nổi dậy Quân đội Arakan vẫn diễn ra ác liệt kể từ cuộc đảo chính năm 2021 đẩy đất nước vào nội chiến.
Không phải với tư cách người tị nạn không quốc tịch, mà là những công dân bình đẳng với đầy đủ quyền lợi, phẩm giá và tự do.
Chính quyền do quân đội lãnh đạo ở Myanmar chưa phản hồi về phán quyết. Trước đây, họ từng gọi các cáo buộc của Gambia là “sai lầm và không có cơ sở về thực tế lẫn pháp lý”. Phán quyết là chung thẩm, nhưng con đường từ bản án đến ngày trở về của những người như bà Khatun vẫn còn rất dài.














