Cùng một công nghệ, phần thưởng lại khác nhau
Nghiên cứu có tên "Human-like and male? How AI assistant design relates to trust and monetary reward at work in VR" được công bố trong kỷ yếu NordiCHI 2026. Nhóm nghiên cứu đưa 189 người vào một môi trường văn phòng thực tế ảo và yêu cầu họ hoàn thành các nhiệm vụ công việc cùng bốn kiểu trợ lý AI: chatbot văn bản, robot để bàn và hai tác nhân hình người mang hình ảnh nam hoặc nữ. Hai nhân vật Johan và Johanna sử dụng cùng công nghệ nền, nên khác biệt quan sát được chủ yếu đến từ cách chúng được trình bày với người dùng.
Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, người tham gia được nhận tiền thật và phải chia một phần cho trợ lý AI. Đây là điểm quan trọng vì thí nghiệm đo hành vi phân bổ thực tế, không chỉ hỏi người tham gia họ nghĩ mình sẽ cư xử thế nào. Kết quả cho thấy Johanna nhận ít hơn Johan 10,25% cho cùng loại công việc. Nói cách khác, chỉ thay đổi cách một trợ lý được "giới hóa" đã đủ tạo ra chênh lệch trong cách con người định giá đóng góp của nó.
Khoảng cách giữa lời nói và hành vi
Một nghịch lý đáng chú ý là nhiều người tham gia nói trong phỏng vấn rằng giới tính của trợ lý AI không quan trọng và họ không muốn đối xử khác nhau giữa phiên bản nam và nữ. Tuy nhiên, hành vi chia tiền lại cho thấy một mô hình khác.
