Nepal tách cơ quan hàng không để siết an toàn, tìm lối thoát khỏi nhiều năm tai nạn và lệnh cấm của EU

Theo kế hoạch, CAAN sẽ giữ vai trò điều tiết và giám sát an toàn, trong khi chức năng quản lý sân bay, hạ tầng và dịch vụ hàng không sẽ được chuyển sang Nepal Air Service Authority (NASA) sau khi luật có hiệu lực. Bộ trưởng Văn hóa, Du lịch và Hàng không Dân dụng Khadak Raj Paudel cho rằng việc tách này sẽ giải quyết xung đột lợi ích cố hữu trong cấu trúc hiện nay và giúp hệ thống giám sát đáng tin cậy hơn.

Mô hình hiện tại khiến một cơ quan đồng thời vừa là nhà quản lý vừa là đơn vị cung cấp dịch vụ. Trong nhiều hệ thống hàng không hiện đại, hai vai trò này được tách biệt để cơ quan giám sát có thể kiểm tra hoạt động sân bay và nhà cung cấp dịch vụ một cách độc lập hơn. Với Nepal, đây không chỉ là thay đổi tổ chức mà còn là tín hiệu cho các đối tác quốc tế rằng nước này muốn tiến gần hơn tới chuẩn mực quản trị hàng không phổ biến.

Nepal có địa hình núi cao, thời tiết biến đổi nhanh và nhiều sân bay ngắn, dốc hoặc nằm trong thung lũng hẹp, khiến hoạt động bay vốn đã phức tạp. Nhưng những thách thức tự nhiên không xóa được yêu cầu về giám sát, đào tạo, bảo dưỡng và quản lý rủi ro.

Reuters cho biết ít nhất 380 người đã thiệt mạng trong 21 vụ tai nạn hàng không tại Nepal kể từ năm 2000.

Liên minh châu Âu tiếp tục đưa toàn bộ hãng hàng không được Nepal cấp chứng nhận vào EU Air Safety List. Bản cập nhật tháng 6/2026 của European Commission vẫn xếp Nepal vào nhóm quốc gia có thiếu hụt trong năng lực giám sát an toàn. Điều này khiến cải cách thể chế trở thành một phần của mục tiêu lớn hơn: chứng minh rằng hệ thống giám sát của Nepal có thể đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và tiến tới việc được xem xét gỡ bỏ hạn chế.

“Việc tách các chức năng này sẽ xử lý xung đột lợi ích vốn có trong cơ cấu hiện nay và tăng độ tin cậy cũng như hiệu quả của công tác giám sát an toàn.” Khadak Raj Paudel.

Paudel đã trình hai dự luật lên Quốc hội. Nếu được thông qua, CAAN sẽ chuyển chức năng cung cấp dịch vụ sang Nepal Air Service Authority mới. Các nhà phân tích cho rằng chính phủ có đủ đa số để thúc đẩy luật, nhưng việc xây dựng bộ máy mới, phân chia tài sản, nhân sự và trách nhiệm vận hành có thể mất nhiều tháng.

Thách thức quan trọng nằm ở giai đoạn chuyển tiếp. Một cuộc cải tổ chỉ có ý nghĩa nếu cơ quan mới có quyền hạn rõ ràng, ngân sách ổn định, nhân lực chuyên môn đủ mạnh và cơ chế phối hợp không tạo ra khoảng trống trách nhiệm. Nepal cũng cho biết sẽ tăng đào tạo trong ngành và đã gửi kế hoạch hành động khắc phục tới phía châu Âu để xem xét.

Tách cơ quan quản lý có thể loại bỏ một điểm yếu về cấu trúc, nhưng nó không tự động giải quyết mọi rủi ro. An toàn hàng không phụ thuộc đồng thời vào năng lực của phi công, kiểm soát không lưu, bảo dưỡng, điều tra tai nạn, quản lý sân bay, chất lượng dữ liệu và khả năng thực thi quy định. Nepal cần bảo đảm cơ quan giám sát mới có đủ tính độc lập để xử lý cả những nhà khai thác lớn hoặc các dự án hạ tầng có sức ép thương mại mạnh.

Nếu cải cách được triển khai nhất quán, Nepal có thể vừa cải thiện uy tín quốc tế vừa hỗ trợ ngành du lịch vốn phụ thuộc mạnh vào hàng không. Với một đất nước có địa hình khiến đường hàng không giữ vai trò đặc biệt quan trọng, niềm tin vào hệ thống an toàn không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới du lịch, đầu tư và kết nối của người dân.