Ủy ban điều tra do Liên Hợp Quốc hậu thuẫn kết luận Nga phạm tội ác chiến tranh khi tấn công lưới điện Ukraine

Theo Chủ tịch ủy ban Erik Møse, cựu thẩm phán người Na Uy, các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng của Ukraine cấu thành tội ác chiến tranh vì chúng được cố ý nhắm vào các đối tượng dân sự, đồng thời là tội ác chống lại loài người vì gây ra những đau khổ to lớn cho dân thường. Ông trình bày kết luận qua video tại một cuộc họp báo ở trụ sở Liên Hợp Quốc.

Đây là báo cáo đầu tiên của ủy ban tập trung vào tác động của các cuộc tấn công quy mô lớn của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine. Kết luận dựa trên lời kể của 255 người Ukraine đã trải qua mùa đông 2025–2026 tại Kyiv và tám khu vực khác, cùng các quan chức chính phủ, bác sĩ và tổ chức xã hội dân sự.

Báo cáo mô tả những hệ quả nặng nề của các đợt mất điện: hàng triệu dân thường chịu đựng bóng tối và giá lạnh mùa đông; người cao tuổi không có thang máy để xuống hầm trú ẩn khi tên lửa và máy bay không người lái tấn công; bệnh nhân trong bệnh viện mất đi các thiết bị thiết yếu duy trì sự sống.

Ông Møse bày tỏ lo ngại nghiêm trọng khi các cuộc tấn công đang gia tăng cường độ trong lúc mùa đông mới đến gần.

Với những người dân thường, điện không chỉ là ánh sáng, mà còn là hơi ấm, nước sạch, thông tin và cơ hội sống sót.

Ủy ban đã điều tra việc tuyển mộ công dân từ 48 quốc gia và tìm thấy bằng chứng cho thấy nam giới từ 29 nước đã bị đưa vào quân đội Nga thông qua lừa gạt hoặc cưỡng ép. Họ ở độ tuổi từ 18 đến 60, phần lớn đến từ các cộng đồng dễ tổn thương, bị gạt ra lề xã hội, có hoàn cảnh kinh tế khó khăn và trình độ học vấn thấp. Theo báo cáo, quy trình tuyển mộ diễn ra như sau:

“…bàng hoàng khi phát hiện ra họ sẽ phục vụ trong quân đội Nga.” — Báo cáo của Ủy ban Điều tra Quốc tế Độc lập về Ukraine

Danh sách 29 quốc gia trải dài khắp các châu lục, từ Ấn Độ, Bangladesh, Sri Lanka, Philippines đến Kenya, Nigeria, Ghana, Nam Phi, và từ Brazil, Colombia, Peru đến Thổ Nhĩ Kỳ, Uzbekistan hay Yemen.

Phái đoàn Nga tại Liên Hợp Quốc tuyên bố Moscow không công nhận thẩm quyền của ủy ban và cho rằng các kết luận dựa trên dữ liệu bị làm sai lệch. Ông Møse cho biết phía Nga chưa từng phản hồi bất kỳ yêu cầu bình luận nào về các báo cáo của ủy ban. Trong suốt cuộc chiến, Nga khẳng định lực lượng của mình chỉ tấn công các mục tiêu quân sự hoặc phục vụ quân đội Ukraine.

Về tuyển mộ, giới chức Nga công khai thu hút người nước ngoài nhập ngũ bằng các ưu đãi như cấp quốc tịch nhanh, thậm chí bắt buộc nhập ngũ với một số người nước ngoài muốn có quyền cư trú lâu dài, đồng thời nhấn mạnh tính tự nguyện của việc tham gia. Báo cáo của ủy ban đưa ra bức tranh khác hẳn, đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của cả những mạng lưới môi giới xuyên quốc gia.