Hai con người, hai phong cách

Ông Netanyahu, 77 tuổi, là chính khách lão luyện, giỏi xuất hiện trước ống kính và đã lãnh đạo Israel tổng cộng 19 năm. Ông Eisenkot, 66 tuổi, là người mới trong chính trường, nổi tiếng thẳng thắn, cộc cằn – một quân nhân trọn đời có con trai út hy sinh khi chiến đấu ở Gaza. Sinh ra trong gia đình người nhập cư Do Thái gốc Morocco ở thành phố lao động Eilat, ông từng phục vụ trong lữ đoàn bộ binh Golani và được xem là kiến trúc sư của “Học thuyết Dahiya” – chủ trương tấn công các khu đô thị bằng sức mạnh áp đảo nhằm răn đe các nhóm vũ trang.

Chính ông Netanyahu là người chọn ông Eisenkot làm Tổng tham mưu trưởng. Sau sự kiện 7/10, dù đã là đối thủ chính trị, ông Eisenkot vẫn tham gia chính phủ đoàn kết khẩn cấp và nội các chiến tranh, rồi từ chức vài tháng sau, cáo buộc ông Netanyahu kéo dài chiến tranh và hy sinh các con tin – điều mà Thủ tướng phủ nhận.

Lập trường an ninh gần như trùng khớp

Dù được giới phân tích đánh giá là người hiểu rõ giới hạn và cái giá của sức mạnh quân sự, ông Eisenkot vẫn theo đuổi những lập trường cứng rắn. Ông cam kết chấm dứt sự cai trị của Hamas ở Gaza trong vòng 18 tháng, thông qua kế hoạch hòa bình của Tổng thống Mỹ Donald Trump hoặc bằng vũ lực; ủng hộ xây dựng khu định cư ở Bờ Tây nhưng hứa trấn áp bạo lực của người định cư; và phản đối thành lập nhà nước Palestine.

Advertisement300 × 250

“Tôi kiên quyết phản đối một quân đội nước ngoài giữa sông và biển.” — Gadi Eisenkot

Theo nhà thăm dò dư luận Tamar Hermann của Viện Dân chủ Israel, chương trình an ninh của phe đối lập, ngoại trừ vấn đề Bờ Tây, không khác biệt đáng kể so với phe cánh hữu – họ chỉ diễn đạt cùng một điều theo cách nhã nhặn hơn. Trong khi đó, đảng Likud của ông Netanyahu tìm cách mô tả cuộc bầu cử như sự lựa chọn giữa ông và một phe đối lập ủng hộ nhà nước Palestine, yếu kém về an ninh.

Khác biệt nằm ở giọng điệu và đối nội

Trên các vấn đề đối nội và cách tiếp cận, ông Eisenkot tạo ra những khác biệt rõ ràng hơn so với Thủ tướng và liên minh cầm quyền:

  • Gọi bạo lực của những người định cư cực đoan ở Bờ Tây là “khủng bố Do Thái”.
  • Ủng hộ đưa người Do Thái chính thống cực đoan vào nghĩa vụ quân sự.
  • Không ủng hộ xây dựng khu định cư gây tranh cãi E1 vào thời điểm này do phản ứng quốc tế.
  • Coi mục tiêu thay đổi chế độ ở Iran mà ông Netanyahu theo đuổi trong chiến dịch ném bom chung với Mỹ là quá tham vọng.

Giới phân tích cho rằng khác biệt về an ninh nhiều khả năng sẽ thể hiện ở giọng điệu từ cấp cao nhất. Ông Eisenkot từng nói về việc biến thành quả quân sự thành thành quả ngoại giao, ngụ ý ưu tiên các giải pháp đàm phán để dẫn dắt các cuộc xung đột quanh Israel đến hồi kết.

Cử tri dịch chuyển sang phải

Khảo sát của Agam Labs hồi tháng 10 cho thấy 60% người Israel gốc Do Thái muốn có thủ tướng mới, nhưng gần một phần ba cho biết họ đã trở nên thiên hữu hơn vì chiến tranh. Công chúng vẫn lo ngại một cuộc tấn công tương tự 7/10, ủng hộ duy trì quân đội ở Gaza và Lebanon, và mức ủng hộ xây dựng khu định cư cao hơn những năm trước. Bộ trưởng An ninh Quốc gia cực hữu Itamar Ben-Gvir đặc biệt được giới trẻ ưa chuộng.

Các cuộc thăm dò mới nhất cho thấy đảng Yashar! của ông Eisenkot chỉ nhỉnh hơn Likud, và không phe nào đủ ghế để lập liên minh đa số trong Quốc hội 120 ghế. Theo nhà khoa học chính trị Gayil Talshir của Đại học Hebrew, để giành quyền lực, phe tự do phải kéo về từ năm đến mười ghế từng bỏ phiếu cho liên minh của ông Netanyahu năm 2022, nghĩa là phải nói bằng ngôn ngữ của cánh hữu. Một số nhà ngoại giao hy vọng chính phủ mới có thể hàn gắn quan hệ quốc tế, nhưng nhiều người Israel cho rằng thay người thôi là chưa đủ, mà cần thay đổi chính sách.

Đăng ký bản tin QMVN