Lula tái đắc cử tại Brazil, Trump nghi ngờ kết quả trong khi đảng của Flávio Bolsonaro chấp nhận thất bại

Tòa án Bầu cử Tối cao Brazil (TSE) công bố ông Lula nhận 64.256.232 phiếu, tương đương 51,79% phiếu hợp lệ; thượng nghị sĩ Flávio Bolsonaro được 59.826.041 phiếu, tức 48,21%. Chênh lệch hơn 4,4 triệu phiếu khiến kết quả không phụ thuộc vào một số ít điểm bỏ phiếu hoặc sai khác nhỏ trong thủ tục.

Chiến thắng đưa ông Lula tới nhiệm kỳ tổng thống thứ tư và đánh dấu cuộc lội ngược dòng hiếm có: ông đứng sau đối thủ ở vòng đầu nhưng vượt lên ở vòng quyết định. Theo số liệu TSE, tỷ lệ không đi bầu khoảng 19,2%, thấp hơn vòng đầu. Những con số này cho thấy vai trò của huy động cử tri trong giai đoạn nước rút.

Flávio Bolsonaro phản đối quyết định kéo dài thời gian bỏ phiếu thêm hai giờ tại một số nơi và tuyên bố sẽ tìm cách thách thức chiến thắng của Lula. Tuy nhiên, phân tích dữ liệu bầu cử do Reuters dẫn lại ước tính chưa tới 35.000 phiếu được bỏ trong khoảng thời gian gia hạn, tương đương khoảng 0,03% tổng phiếu — rất nhỏ so với mức chênh lệch giữa hai ứng viên.

Ông Trump nhận xét rằng cuộc bầu cử “có vẻ” gian lận, nhưng không đưa ra chứng cứ xác nhận hành vi thao túng phiếu. Phó tổng thống Brazil Geraldo Alckmin bác bỏ nhận định ấy là thiếu căn cứ. Việc khiếu nại thủ tục là quyền của các bên, song kết luận về gian lận cần dựa trên bằng chứng và phán quyết của cơ quan có thẩm quyền.

Một diễn biến đáng chú ý là Đảng Tự do (PL), lực lượng đưa Flávio Bolsonaro ra tranh cử, thông báo công nhận kết quả do TSE công bố. Chủ tịch Valdemar Costa Neto đồng thời nói những băn khoăn của đảng cần được làm rõ. Điều này tách biệt hành vi chấp nhận kết quả kiểm phiếu với quyền tiếp tục tranh luận chính trị hoặc khởi kiện theo pháp luật.

Flávio Bolsonaro khẳng định ông không định rời Brazil và sẽ giao nộp hộ chiếu theo yêu cầu của cảnh sát liên bang. Ông tuyên bố tổ chức lực lượng đối lập trong cơ quan lập pháp. Sự chuyển hướng từ tranh cãi kết quả sang hoạt động đối lập có thể quyết định mức độ ổn định của giai đoạn chuyển tiếp.

Các thị trường phản ứng mạnh trước kết quả trái với kỳ vọng của nhiều nhà đầu tư: theo Reuters, đồng real giảm 8,1% so với USD trong một phiên và thị trường chứng khoán ghi nhận đợt lao dốc lớn. Biến động tài sản không chứng minh năng lực điều hành tương lai; nó phản ánh sự định giá lại rủi ro tài khóa, chính sách và khả năng hợp tác giữa hành pháp với quốc hội.

Ông Lula sẽ cần thương lượng với một cơ quan lập pháp có nhiều đồng minh của phe Bolsonaro, đồng thời xử lý chi phí sinh hoạt, tăng trưởng, an ninh và niềm tin vào nền dân chủ. Quan hệ với Washington cũng trở nên nhạy cảm khi lãnh đạo Mỹ công khai nghi ngờ cuộc bỏ phiếu. Kết quả thắng cử chỉ là khởi đầu của một quá trình xây dựng đồng thuận khó khăn.