“Tiến triển là nhờ Mỹ xích lại gần”

Ông Carney mô tả các cuộc thảo luận với Washington đã “tăng cường rất nhẹ”, song nhấn mạnh lập trường đàm phán của Canada không thay đổi. Theo ông, nếu có bước tiến nào, đó là do phía Mỹ đã điều chỉnh.

“…là vì Mỹ đang tiến gần hơn tới lập trường của chúng tôi.” — Mark Carney

Văn phòng Bộ trưởng Thương mại Dominic LeBlanc cho biết Canada vẫn duy trì đối thoại mang tính xây dựng với Washington. Phía Mỹ, cố vấn kinh tế Nhà Trắng Kevin Hassett gợi ý hai nước đã gần đạt được thỏa thuận – một tín hiệu được đưa ra đúng lúc chiến dịch tranh cử giữa kỳ bước vào giai đoạn nước rút.

Chữ ký bằng bút chì hay bút mực?

Ông Carney từng cảnh báo rằng chữ ký của Washington đôi khi được viết “bằng bút chì”. Khi được hỏi liệu lần này ông Trump có “ký bằng bút mực” hay không, ông thẳng thắn thừa nhận mình không biết. Sự hoài nghi ấy có nguồn gốc từ những lần đảo chiều trước đó.

Advertisement300 × 250

Hồi tháng 8, hai nước tưởng như đã sắp đạt thỏa thuận, và ông Trump thậm chí đã tuyên bố trên mạng xã hội rằng hai bên đã có thỏa thuận. Nhưng cuối cùng Canada bác bỏ các điều khoản của Washington vì cho rằng chúng vượt qua “lằn ranh đỏ”. Ông Trump sau đó áp thuế 50% lên khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada, khiến Ottawa trả đũa và hai bên tiếp tục dựng thêm rào cản thương mại.

“Canada và Mỹ, tùy thuộc vào việc hoàn tất văn kiện, đã có THỎA THUẬN!” — Donald Trump

Thuế quan thành vấn đề tranh cử

Hôm thứ Sáu, ông Trump cho biết sẽ dỡ bỏ một số mức thuế 50% đối với hàng Canada, đồng thời áp thuế mới lên hàng chục sản phẩm khác. Hai ngày sau, tại một cuộc vận động ở Michigan, ông nói Canada sẵn sàng nhượng bộ mọi thứ và thỏa thuận sẽ sớm được chốt; trả lời một đài truyền hình ở Detroit, ông cho rằng thỏa thuận có thể đạt trước bầu cử giữa kỳ, dù cũng có thể mất nhiều tháng. Thuế quan đã trở thành chủ đề trong những cuộc đua Thượng viện được theo dõi sát sao:

  • Tại Michigan, ứng viên Cộng hòa Mike Rogers khẳng định trong quảng cáo tranh cử rằng Canada không phải kẻ thù và cần chấm dứt cuộc chiến thuế quan ngay.
  • Tại Maine, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Susan Collins thúc giục chính quyền nới thuế với hàng Canada mà nông dân và doanh nghiệp sử dụng; Washington đã công bố các khoản miễn trừ hôm thứ Sáu.

Ông Trump nhiều lần phàn nàn về thâm hụt thương mại với Canada, nhưng năng lượng mới là nguyên nhân chính: Mỹ mua hàng triệu thùng dầu Canada mỗi ngày, thường với giá chiết khấu, và nếu loại trừ năng lượng, Mỹ thặng dư thương mại với Canada. Ông cũng muốn các hãng ô tô chuyển sản xuất từ Canada về Mỹ, đe dọa một ngành công nghiệp đã gắn kết chặt chẽ qua biên giới suốt nhiều thập kỷ.

Canada tìm đường đa dạng hóa

Cuộc chiến thương mại cùng những lời đe dọa biến Canada thành “tiểu bang thứ 51” của Mỹ đã thúc đẩy ông Carney tìm kiếm thị trường mới, với mục tiêu tăng gấp đôi xuất khẩu của Canada sang các nước ngoài Mỹ trong thập kỷ tới.

Thứ Năm và thứ Sáu tuần này, ông Carney đón các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu tại Montreal nhằm thắt chặt quan hệ kinh tế và an ninh. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã đề xuất đưa Canada trở thành thành viên liên kết đầu tiên của EU – một quy chế vẫn chưa được định hình cụ thể nhưng cho thấy hướng đi chiến lược mới của Ottawa.

Đăng ký bản tin QMVN