Truyền thống quý IV và giới hạn của thống kê
Trong nhiều thập kỷ, ba tháng cuối năm thường tạo cảm giác lạc quan trên Phố Wall. Theo dữ liệu CFRA được Reuters dẫn lại, tính từ năm 1945, S&P 500 tăng trung bình 4,2% trong quý IV và có diễn biến tích cực trong khoảng 85% số năm. Trong các năm tổ chức bầu cử giữa nhiệm kỳ, mức tăng trung bình của quý này là 6,4%. Những thống kê ấy giúp giải thích vì sao nhà quản lý danh mục theo sát yếu tố thời vụ, nhưng hoàn toàn không phải cam kết về lợi nhuận tương lai.
Ngày 2/10, S&P 500 đóng cửa ở 7.722,72 điểm, tăng khoảng 12,8% từ đầu năm và chỉ còn cách đỉnh lịch sử chưa đầy 1%, theo AP. Thực tế đó tạo tâm lý hưng phấn nhưng cũng làm gia tăng sức ép chứng minh rằng lợi nhuận doanh nghiệp đủ để biện minh cho giá cổ phiếu. Khi nhiều điều kiện thuận lợi đã được kỳ vọng, một thông tin kém tích cực cũng có thể tạo phản ứng đáng kể.
Các chuyên gia vì thế phân biệt giữa chu kỳ lịch sử và thời điểm hiện tại. Số liệu trung bình của nhiều thập kỷ bao gồm các môi trường lãi suất, chiến tranh, tăng trưởng và định giá rất khác nhau. Quan sát quá khứ hữu ích cho việc xây dựng kịch bản, không thể thay thế việc kiểm tra rủi ro cụ thể của tháng 10 năm nay.
Trái phiếu và Fed trở thành tâm điểm
Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm chạm 5,34% hôm 1/10, theo Reuters, mức cao nhất khoảng 24 năm. Giá trái phiếu và lợi suất thường biến động ngược chiều.
Khi lãi suất dài hạn tăng, các doanh nghiệp đối mặt với chi phí phát hành nợ lớn hơn, trong khi trái phiếu trở thành lựa chọn cạnh tranh hơn đối với cổ phiếu. Các cổ phiếu vốn được định giá dựa nhiều vào thu nhập trong tương lai có thể nhạy cảm đặc biệt với sự thay đổi ấy.
Sức ép đến từ nhiều hướng: giá năng lượng cao, kỳ vọng tăng trưởng kinh tế và nhu cầu huy động vốn cho các trung tâm dữ liệu phục vụ AI. Thị trường đồng thời phải giải mã lập trường của Fed, sau đợt nâng lãi suất tháng 9 nhằm kiềm chế lạm phát còn vượt mục tiêu. Biên bản cuộc họp dự kiến công bố vào thứ Tư, ngày 7/10, sẽ giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn các quan điểm khác nhau trong nội bộ ngân hàng trung ương.
Báo cáo việc làm tháng 9 yếu hơn dự kiến khiến khả năng nâng lãi suất liên tiếp trong tháng 10 được các nhà giao dịch đánh giá thấp hơn. Tuy nhiên, lợi suất trái phiếu vẫn biến động mạnh và đã phục hồi sau nhịp giảm đầu tiên. Điều đó cho thấy một báo cáo việc làm đơn lẻ khó thể giải quyết ngay bài toán lạm phát, nợ công và kỳ vọng chính sách.
Lợi nhuận, AI và câu hỏi về hiệu quả vốn
Mùa báo cáo kinh doanh bắt đầu với PepsiCo và Delta Air Lines, trước khi các ngân hàng lớn lần lượt công bố số liệu. Theo LSEG IBES được Reuters trích dẫn, thị trường kỳ vọng lợi nhuận của các doanh nghiệp trong S&P 500 quý III tăng hơn 30% so với cùng kỳ. Mức dự báo cao phản ánh sức bật được ghi nhận trước đây nhưng đồng thời nâng ngưỡng mà doanh nghiệp phải vượt qua để gây bất ngờ tích cực.
Một trong những điểm quyết định là dòng vốn rót vào AI. Các công ty công nghệ và dịch vụ điện toán quy mô lớn đang xây dựng trung tâm dữ liệu, mua chip, thiết bị điện và hạ tầng mạng. Những khoản chi ấy tạo doanh thu cho các nhà cung ứng nhưng cũng đặt ra câu hỏi liệu dòng tiền và lợi nhuận cuối cùng có tăng tương xứng với vốn đầu tư hay không.
Nhà đầu tư sẽ không chỉ đọc mức lợi nhuận đã đạt được, mà còn theo sát dự báo doanh thu, biên lợi nhuận và điều chỉnh kế hoạch chi tiêu vốn. Nếu nhu cầu AI tiếp tục mở rộng, hiệu ứng tích cực có thể lan qua các mắt xích cung ứng. Ngược lại, việc trì hoãn dự án hoặc giảm ngân sách sẽ ảnh hưởng đến các giả định tăng trưởng đang hỗ trợ cổ phiếu.
Bầu cử giữa nhiệm kỳ: bất định về chính sách
Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ vào ngày 3/11 cũng thu hút sự chú ý vì quyền kiểm soát Quốc hội có liên hệ trực tiếp đến triển vọng lập pháp, thuế, ngân sách và giám sát hành pháp. Các bên trên thị trường đang xây dựng kịch bản chính sách khác nhau tùy theo thành phần Quốc hội sau bầu cử, nhưng kết quả chưa được quyết định và không thể suy ra từ biến động thị trường ngắn hạn.
Tính toán của doanh nghiệp còn chịu tác động của giá nhiên liệu, chính sách thương mại, tốc độ tăng lương và nhu cầu tiêu dùng. Chẳng hạn, biến động giá dầu có thể đồng thời làm tăng chi phí vận tải, thúc đẩy kỳ vọng lạm phát và khiến các dự báo của Fed khó đoán hơn. Đó là lý do thị trường cổ phiếu, trái phiếu và năng lượng đang tương tác chặt chẽ.
Quý cuối năm vì thế không chỉ là cuộc đua xem chỉ số có lập đỉnh mới hay không. Đây còn là giai đoạn kiểm chứng sức chịu đựng của doanh nghiệp trước lãi suất cao, năng lực sinh lời từ AI và khả năng chính sách thích ứng. Thay cho kết luận chắc chắn về xu hướng giá, những dữ kiện thực tế sẽ mang lại bức tranh rõ ràng hơn sau mỗi báo cáo và quyết định công bố.
















